Η Μάλτα είναι μικρή με τρόπο που αλλάζει τον προγραμματισμό: από τη μία άκρη του νησιού στην άλλη κάνεις περίπου μία ώρα με λεωφορείο. Οι αποστάσεις, λοιπόν, δεν είναι το πρόβλημα. Τα ωράρια και οι κρατήσεις είναι. Μερικά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα δέχονται ελάχιστους επισκέπτες τη μέρα ή κλείνουν Κυριακή και αν το μάθεις επιτόπου έχεις ήδη χάσει την ευκαιρία. Αυτός ο οδηγός καλύπτει τι αξίζει να δεις, πόσο κοστίζει και τι πρέπει να κλείσεις πριν φύγεις.
Βαλέτα: μια πρωτεύουσα που τη βλέπεις με τα πόδια
Η Βαλέτα χωράει σε μια χερσόνησο 900 επί 600 μέτρων, οπότε την περπατάς ολόκληρη σε μια μέρα. Είναι χτισμένη σε κάνναβο από τους Ιωαννίτες Ιππότες τον 16ο αιώνα και ολόκληρο το ιστορικό κέντρο ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Το σημείο που δεν πρέπει να χάσεις είναι ο Συγκαθεδρικός Ναός του Αγίου Ιωάννη (St John's Co-Cathedral). Απ' έξω μοιάζει με οχυρό, μέσα είναι από τα πιο φορτωμένα μπαρόκ εσωτερικά της Ευρώπης, με το δάπεδο στρωμένο με 400 μαρμάρινες ταφόπλακες ιπποτών. Στο παρεκκλήσι του Ωρατορίου κρέμεται ο Αποκεφαλισμός του Αγίου Ιωάννη του Καραβάτζο, ο μεγαλύτερος πίνακάς του και ο μόνος που υπέγραψε.
- Εισιτήριο: 15 ευρώ, 12 ευρώ για φοιτητές και άνω των 60, δωρεάν για παιδιά κάτω των 12 με συνοδό. Το ανέβασμα στο καμπαναριό κοστίζει 5 ευρώ επιπλέον.
- Ωράριο: Δευτέρα με Σάββατο 09:00–16:45, τελευταία είσοδος 16:00. Κυριακές και αργίες είναι κλειστά, κάτι που χαλάει πολλά τριήμερα.
- Ενδυματολογικός κώδικας: καλυμμένοι ώμοι και γόνατα. Τα τακούνια στιλέτο απαγορεύονται, γιατί καταστρέφουν το μαρμάρινο δάπεδο.
- Ο ηχητικός οδηγός με 20 στάσεις περιλαμβάνεται στην τιμή και υπάρχει σε 11 γλώσσες. Υπολόγισε γύρω στη μιάμιση ώρα.
Λίγα λεπτά πιο κάτω, οι Κήποι Upper Barrakka δίνουν την καλύτερη θέα προς το Grand Harbour και τις Τρεις Πόλεις απέναντι. Από κάτω τους λειτουργεί η Saluting Battery, όπου ρίχνουν κανονιοβολισμό δύο φορές τη μέρα.
Το Υπόγειο Χαλ Σαφλιένι: το εισιτήριο που κλείνεις πρώτο
Αν διαβάσεις μόνο μία παράγραφο από όλο το άρθρο, ας είναι αυτή. Το Υπόγειο του Χαλ Σαφλιένι (Ħal Saflieni Hypogeum) στην Πάολα είναι ένα υπόγειο νεκροταφείο σκαμμένο στον βράχο σε τρία επίπεδα, ηλικίας περίπου 5.000 ετών. Είναι το μόνο προϊστορικό υπόγειο ταφικό μνημείο αυτού του τύπου στον κόσμο.
Το πρόβλημα είναι η χωρητικότητα. Για λόγους διατήρησης, με τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα και την υγρασία να επηρεάζονται από κάθε ανθρώπινη παρουσία, επιτρέπονται μόνο 10 άτομα κάθε φορά μέσα στο μνημείο. Τα εισιτήρια εξαντλούνται εβδομάδες πριν.
- Τιμές: 35 ευρώ για ενήλικες, 20 ευρώ για ηλικίες 12–17 και άνω των 60, 15 ευρώ για παιδιά 6–11. Παιδιά κάτω των 6 ετών δεν γίνονται δεκτά.
- Εισιτήρια τελευταίας στιγμής: 50 ευρώ, πωλούνται μόνο την προηγούμενη μέρα της επίσκεψης και με σειρά προτεραιότητας.
- Κάθε άτομο μπορεί να αγοράσει το πολύ 4 εισιτήρια.
Κλείσε online από τη Heritage Malta μόλις ξέρεις ημερομηνίες. Αν το βρεις κλειστό, το Μουσείο Αρχαιολογίας στη Βαλέτα και οι ναοί Ταρσίν λίγα λεπτά μακριά καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό το ίδιο κεφάλαιο.
Μντίνα και Ραμπάτ: η παλιά πρωτεύουσα
Η Μντίνα δεν είναι πάρκο ούτε αρχαιολογικός χώρος, είναι μια κατοικημένη τειχισμένη πόλη με λίγες εκατοντάδες μόνιμους κατοίκους. Την ονομάζουν Σιωπηλή Πόλη επειδή δεν επιτρέπονται αυτοκίνητα, εκτός από αυτά των κατοίκων.
Τα μεσημέρια γεμίζει με ημερήσιες εκδρομές. Πήγαινε νωρίς το πρωί ή μετά τις 18:00, όταν φεύγουν τα γκρουπ και τα σοκάκια αδειάζουν. Από τα τείχη στο βόρειο άκρο φαίνεται σχεδόν όλο το νησί, μέχρι τη θάλασσα.
Δίπλα ακριβώς, στο Ραμπάτ, βρίσκονται οι Κατακόμβες του Αγίου Παύλου, ένα δίκτυο παλαιοχριστιανικών ταφικών θαλάμων που επισκέπτονται πολύ λιγότεροι απ' όσους θα περίμενες.
Μπλε Λιμνοθάλασσα στο Κομίνο: χρειάζεσαι πλέον πάσο
Η Μπλε Λιμνοθάλασσα ανάμεσα στο Κομίνο και το Κομινότο έχει τα ρηχά τιρκουάζ νερά που βλέπεις σε κάθε φωτογραφία της Μάλτας. Έχει και το αντίστοιχο πλήθος.
Το σημαντικό που πρέπει να ξέρεις: για να πατήσεις στη στεριά της λιμνοθάλασσας χρειάζεσαι πλέον Blue Lagoon Visitor Pass. Είναι υποχρεωτικό και δωρεάν, το κλείνεις online στο blcomino.com, διαλέγεις ζώνη ώρας και παίρνεις QR code που το ανταλλάσσεις με βραχιολάκι στην άφιξη.
- Ζώνες ώρας: πρωί 08:00–13:00, απόγευμα 13:30–17:30, ηλιοβασίλεμα 18:00–22:00.
- Κλείνεις έως και δύο μήνες πριν. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η πρωινή ζώνη πιάνεται γρήγορα.
- Αν μείνεις πάνω σε σκάφος και δεν βγεις στη στεριά, δεν χρειάζεσαι πάσο.
- Τα drones απαγορεύονται χωρίς άδεια, ακόμα και τα μικρά κάτω των 250 γραμμαρίων, επειδή η περιοχή ανήκει στο δίκτυο Natura 2000. Απαγορεύονται επίσης οι βουτιές από τα βράχια του Κομινότο και το camping στην παραλία.
Η ζώνη του ηλιοβασιλέματος είναι η υποτιμημένη επιλογή. Τα σκάφη της ημέρας έχουν φύγει, το νερό παραμένει ζεστό και οι φωτογραφίες βγαίνουν καλύτερες.
Γκόζο: Τζγκάντια, Τα' Πινού και άλλος ρυθμός
Το Γκόζο είναι πιο αγροτικό και πιο ήσυχο από τη Μάλτα, και αξίζει τουλάχιστον μια ολόκληρη μέρα. Το φέρι από την Τσίρκεουα στο Μτζαρ κάνει περίπου 25 λεπτά.
Η λογική των εισιτηρίων ξενίζει τους περισσότερους: δεν πληρώνεις πηγαίνοντας. Επιβιβάζεσαι στη Μάλτα χωρίς εισιτήριο και αγοράζεις το εισιτήριο μετ' επιστροφής στο Μτζαρ, όταν γυρνάς. Ο πεζός επιβάτης πληρώνει γύρω στα 4,65 ευρώ για τη διαδρομή με επιστροφή, το αυτοκίνητο με οδηγό γύρω στα 15 με 20 ευρώ ανάλογα με το μέγεθος.
Στο νησί, οι ναοί Τζγκάντια (Ġgantija) χρονολογούνται μεταξύ 3600 και 3200 π.Χ., δηλαδή είναι παλαιότεροι από τις πυραμίδες της Αιγύπτου και από το Στόουνχεντζ. Το εισιτήριο κοστίζει 10 ευρώ, 8 ευρώ για φοιτητές, ηλικίες 12–17 και άνω των 60, και 6 ευρώ για παιδιά 6–11. Από Μάρτιο έως Δεκέμβριο λειτουργούν 10:00–18:00 καθημερινά.
Η Βασιλική Τα' Πινού στο Γκαρμπ είναι ο δεύτερος λόγος να διασχίσεις το νησί, ένας νεορομανικός ναός μόνος του μέσα στα χωράφια, με έναν τοίχο γεμάτο τάματα.
Μια διευκρίνιση που χρειάζεται, επειδή κυκλοφορεί ακόμα σε πολλά άρθρα: το Azure Window κατέρρευσε τον Μάρτιο του 2017 και δεν υπάρχει πια. Η περιοχή Ντουέιρα παραμένει, με την Εσωτερική Θάλασσα και καλά σημεία για κατάδυση, αλλά η αψίδα έχει χαθεί.
Μπλε Γκρόττο: θέμα ώρας και θέμα καιρού
Το Μπλε Γκρόττο είναι ένα σύμπλεγμα θαλάσσιων σπηλαίων στη νότια ακτή. Τα μικρά σκάφη ξεκινούν από το Γουίντ ιζ-Ζουρρίκ, η βόλτα κρατάει περίπου 25 λεπτά και κοστίζει γύρω στα 8 ευρώ το άτομο.
Δύο πράγματα καθορίζουν αν θα το δεις όπως πρέπει. Το πρώτο είναι η ώρα: το φως μπαίνει στα σπήλαια από κάτω και δίνει το χαρακτηριστικό μπλε μεταξύ 08:00 και 11:00 περίπου, οπότε πήγαινε πριν τις 10. Το δεύτερο είναι ο καιρός: με φουρτουνιασμένη θάλασσα τα σκάφη δεν βγαίνουν καθόλου, κάτι συνηθισμένο από Νοέμβριο έως Μάρτιο. Δεν υπάρχει σύστημα κρατήσεων, περιμένεις στην ουρά.
Μαρσασλόκκ και οι Τρεις Πόλεις
Το Μαρσασλόκκ είναι ψαροχώρι στα νοτιοανατολικά, με το λιμάνι γεμάτο λούτζου, τις παραδοσιακές βάρκες με τα ζωγραφισμένα μάτια του Όσιρι στην πλώρη. Την Κυριακή στήνεται η ψαραγορά και το χωριό γεμίζει, τις υπόλοιπες μέρες η αγορά είναι μικρότερη και πιο τουριστική. Τα ψαροταβερνεία στην προκυμαία είναι από τα καλύτερα του νησιού.
Οι Τρεις Πόλεις απέναντι από τη Βαλέτα, το Μπίργκου, το Σένγκλεα και η Κοσπίκουα, είναι εκεί όπου εγκαταστάθηκαν οι Ιππότες πριν χτίσουν τη Βαλέτα. Έχουν την ίδια αρχιτεκτονική με πολύ λιγότερο κόσμο. Πήγαινε με το μικρό φέρι από τη Βαλέτα, η διαδρομή κρατάει λίγα λεπτά και δίνει την καλύτερη οπτική του λιμανιού.
Τι θα φας, με τα σωστά ονόματα
Η μαλτέζικη κουζίνα είναι μείγμα σικελικών, αραβικών και βρετανικών επιρροών.
- Παστίτσι (pastizzi): φύλλο κρούστας με ρικότα ή πουρέ από μπιζέλι, το τρως όρθιος για λιγότερο από ένα ευρώ. Δεν έχει σχέση με το ελληνικό παστίτσιο.
- Φτίρα (ftira): χωριάτικο ψωμί σε σχήμα δαχτυλιδιού, γεμιστό με τόνο, κάπαρη και ελιές.
- Μπρατζόλι (bragioli): ρολά μοσχαρίσιου κρέατος γεμιστά, μαγειρεμένα σε σάλτσα.
- Φενκάτα (fenkata): κουνέλι στιφάδο, το πιο κοντινό σε εθνικό πιάτο. Παραδοσιακά είναι υπόθεση παρέας και κρατάει όλο το απόγευμα.
- Kinnie: το τοπικό αναψυκτικό από πικρό πορτοκάλι και αρωματικά βότανα.
Πώς μετακινείσαι και πότε να πας
Τα λεωφορεία καλύπτουν όλο το νησί και σχεδόν όλες οι γραμμές περνούν από τον σταθμό έξω από τη Βαλέτα. Το εισιτήριο κοστίζει 2 ευρώ τον χειμώνα και 2,50 ευρώ το καλοκαίρι για τις ημερήσιες γραμμές, ισχύει για δύο ώρες με ελεύθερες μετεπιβιβάσεις, και πληρώνεις στον οδηγό με μετρητά ή ανέπαφη κάρτα. Οι νυχτερινές γραμμές κοστίζουν 3 ευρώ.
Αυτοκίνητο χρειάζεσαι μόνο αν θέλεις να καλύψεις το Γκόζο σε μία μέρα. Στη Μάλτα η οδήγηση είναι στα αριστερά και το παρκάρισμα στη Βαλέτα και τη Σλίμα δύσκολο. Για να υπολογίσεις τι θα ξοδέψεις συνολικά, δες αναλυτικά πόσο κοστίζει ένα ταξίδι στη Μάλτα.
Οι καλύτεροι μήνες είναι Απρίλιος με Ιούνιος και Σεπτέμβριος με Οκτώβριος: η θάλασσα είναι κολυμβήσιμη, οι θερμοκρασίες λογικές και οι ουρές μικρότερες. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο κάνει πολλή ζέστη και τα σημεία όπως η Μπλε Λιμνοθάλασσα γεμίζουν από νωρίς. Ο χειμώνας δουλεύει καλά για περιήγηση σε πόλεις και μνημεία, αλλά αρκετές βαρκάδες ακυρώνονται λόγω καιρού.
Αν προτιμάς να μη στήσεις μόνος τα εισιτήρια και τις μετακινήσεις, δες τα οργανωμένα ταξίδια στη Μάλτα που έχουν έτοιμο πρόγραμμα και διαμονή.
Συχνές ερωτήσεις για τη Μάλτα
Πόσες μέρες χρειάζομαι;
Τέσσερις μέρες καλύπτουν τη Βαλέτα, τη Μντίνα, το Μπλε Γκρόττο και τις Τρεις Πόλεις. Πέντε με έξι μέρες σου δίνουν επιπλέον μια ολόκληρη μέρα στο Γκόζο και μία στο Κομίνο, που είναι και το σωστό μέγεθος για ένα πρώτο ταξίδι.
Τι πρέπει οπωσδήποτε να κλείσω από πριν;
Μόνο δύο πράγματα: το Υπόγειο Χαλ Σαφλιένι, που δέχεται 10 άτομα κάθε φορά και εξαντλείται εβδομάδες νωρίτερα, και το δωρεάν πάσο για την Μπλε Λιμνοθάλασσα. Όλα τα υπόλοιπα τα κανονίζεις επιτόπου.
Μιλάνε αγγλικά;
Ναι. Τα αγγλικά είναι επίσημη γλώσσα μαζί με τα μαλτέζικα, οπότε συνεννοείσαι παντού χωρίς πρόβλημα. Το νόμισμα είναι το ευρώ.
Έχει καλές παραλίες η Μάλτα;
Λιγότερες απ' όσες φαντάζονται οι περισσότεροι. Η ακτή είναι κυρίως βραχώδης και οι αμμώδεις παραλίες μετριούνται στα δάχτυλα, με πιο γνωστές τη Γκόλντεν Μπέι, τη Μελλίχα Μπέι και την Γκάιν Τουφίχα. Αν το ταξίδι σου είναι κυρίως για κολύμπι, υπολόγισε χρόνο για Κομίνο και Γκόζο.
Πότε είναι κλειστά τα μνημεία;
Πρόσεξε ιδιαίτερα τις Κυριακές. Ο Συγκαθεδρικός Ναός του Αγίου Ιωάννη είναι κλειστός Κυριακές και αργίες, ενώ αρκετοί χώροι της Heritage Malta έχουν μειωμένο χειμερινό ωράριο από Ιανουάριο έως Φεβρουάριο. Έλεγξε τα ωράρια την εβδομάδα του ταξιδιού σου.
