Λίγο μετά τα μεσάνυχτα η Βουδαπέστη παύει να ακούγεται σαν πόλη. Ακούγεται σαν χιλιάδες σφυρίχτρες, τρομπέτες και κόρνες χειρός να χτυπούν ταυτόχρονα στα πεζοδρόμια του κέντρου. Ο θόρυβος έχει λόγο: υποτίθεται ότι διώχνει τα κακά πνεύματα πριν προλάβουν να μπουν στη χρονιά που ξεκινάει.

Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς λέγεται εδώ Szilveszter και γιορτάζεται στον δρόμο. Ο κόσμος βγαίνει έξω, οι πλατείες στήνουν σκηνές με μουσική και τα πυροτεχνήματα ανάβουν πάνω από τον Δούναβη, με τις δύο όχθες να κοιτάζονται φωτισμένες.

Οι γιορτές εδώ έχουν σειρά. Ο Δεκέμβριος ανήκει στις αγορές, η τριακοστή πρώτη στον δρόμο και η πρώτη του χρόνου στα θερμά λουτρά. Αν ξέρεις αυτή τη σειρά, κλείνεις σωστά τις ημέρες σου.

Ποια αγορά θα προλάβεις

Η Βουδαπέστη έχει τέσσερις χριστουγεννιάτικες αγορές με διαφορετική ημερομηνία λήξης η καθεμία. Αυτό ορίζει τι θα προλάβεις, ανάλογα με το πότε φτάνεις.

Η αγορά στην πλατεία Vörösmarty είναι η παλαιότερη της πόλης, από το 1998, με ξύλινα περίπτερα και χειροποίητα δώρα. Λειτουργεί ως την τελευταία ημέρα του χρόνου. Η αγορά στο Κάστρο της Βούδας, ανάμεσα στον ναό Μάτυας και στον Προμαχώνα των Ψαράδων, κατεβάζει ρολά νωρίτερα, την παραμονή των Χριστουγέννων.

Δέκα λεπτά με τα πόδια πιο πέρα στήνεται η αγορά της Βασιλικής του Αγίου Στεφάνου, η μόνη που συνεχίζει μετά την αλλαγή του χρόνου. Τα ξύλινα περίπτερα κλείνουν την πλατεία γύρω από ένα ψηλό δέντρο, ενώ τα φώτα απλώνονται από πάνω σαν σκεπή, οπότε περπατάς μέσα στο φως αντί να το κοιτάς από απόσταση. Έχει βγει αρκετές φορές πρώτη στις ευρωπαϊκές ψηφοφορίες για τις χριστουγεννιάτικες αγορές.

Ο λόγος φαίνεται μόλις νυχτώσει. Κάθε μισή ώρα, από τις πεντέμισι το απόγευμα, ολόκληρη η νεοκλασική πρόσοψη της Βασιλικής γίνεται οθόνη για φωτεινή προβολή που κρατάει λίγα λεπτά. Όσο διαρκεί, η πλατεία σωπαίνει και οι κούπες με το ζεστό κρασί μένουν μετέωρες, ύστερα το βουητό επιστρέφει ως την επόμενη προβολή. Η είσοδος δεν κοστίζει τίποτα. Αν φτάνεις για την Πρωτοχρονιά με την ιδέα ότι έχασες τις αγορές, εδώ θα τη βρεις ακόμα στημένη.

Το φαγητό είναι το ίδιο σε όλες τις αγορές. Το kürtőskalács είναι γλυκιά ζύμη τυλιγμένη σε ξύλινο κύλινδρο και ψημένη πάνω από κάρβουνα, με τη ζάχαρη να καραμελώνει απέξω σε κρούστα. Βγαίνει κούφιο στη μέση σαν καμινάδα, από όπου πήρε και το όνομά του. Φτάνει στα χέρια σου καυτό, για να το ξετυλίξεις σπειροειδώς όσο κρατάει η ζέστη. Το lángos είναι τηγανητή ζύμη στο μέγεθος πιάτου, με ξινή κρέμα και τριμμένο τυρί από πάνω, αρκετά βαρύ ώστε να αντικαταστήσει το βραδινό. Το forralt bor, ζεστό κρασί με κανέλα, γαρίφαλο και πορτοκάλι, κρατάει ζεστά τα χέρια σου όσο γυρνάς από περίπτερο σε περίπτερο με τον υδράργυρο γύρω στο μηδέν.

Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς: η νύχτα του Szilveszter

Ο κόσμος μαζεύεται σε τρία σημεία. Στην πλατεία Vörösmarty, στο Oktogon και στην πλατεία Nyugati, όπου στήνονται σκηνές με συναυλίες και η λεωφόρος κλείνει για τους πεζούς. Από εκεί η κίνηση κατεβαίνει προς το ποτάμι, επειδή τα πυροτεχνήματα ανάβουν πάνω από τον Δούναβη με φόντο το Κοινοβούλιο.

Για πιο καθιστή βραδιά, τα πλοία του Δούναβη βγάζουν πρωτοχρονιάτικες κρουαζιέρες με δείπνο πολλών πιάτων και ζωντανή μουσική. Πλεονέκτημα, πέρα από το φαγητό: βλέπεις τα πυροτεχνήματα από το νερό αντί για μέσα στο πλήθος, με ζεστασιά και τραπέζι. Οι θέσεις τελειώνουν νωρίς, οπότε κλείνονται μαζί με τα αεροπορικά.

Όποιος προτιμά να το αφήσει να εξελιχθεί, καταλήγει στα μπαρ της έβδομης συνοικίας. Αυτά έχουν δική τους ιστορία, την οποία θα βρεις στο άρθρο για τα ruin bars της Βουδαπέστης.

Η πρώτη μέρα του χρόνου στα λουτρά

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς η πόλη ξυπνάει αργά και κατευθύνεται στα θερμά λουτρά. Δεν είναι τουριστικό κόλπο, είναι ουγγρική συνήθεια που κρατάει αιώνες, πάνω από θερμές πηγές που αναβλύζουν κάτω από την πόλη.

Το Széchenyi, στο πάρκο της Πόλης, έχει τις μεγάλες υπαίθριες πισίνες. Με τον αέρα γύρω στο μηδέν, ο ατμός στέκεται πάνω από το νερό σε σημείο που χάνεις από τα μάτια σου τον διπλανό σου, ενώ από μέσα το νερό είναι τριάντα οκτώ βαθμοί. Το Rudas, στην πλευρά της Βούδας, έχει τον οθωμανικό θόλο του δέκατου έκτου αιώνα και πισίνα στην ταράτσα με θέα στον Δούναβη.

Ένα πράγμα να τσεκάρεις πριν κλείσεις πρόγραμμα: τα Gellért, που μπαίνουν σε κάθε λίστα με τα λουτρά της πόλης, περνούν εκτεταμένη ανακαίνιση που κρατάει χρόνια. Ανάλογα με το πότε ταξιδεύεις μπορεί να τα βρεις κλειστά, οπότε επιβεβαίωσε ότι λειτουργούν πριν τα βάλεις στο πρόγραμμα.

Τι τρως ανήμερα και τι δεν ακουμπάς

Στο ουγγρικό πρωτοχρονιάτικο τραπέζι οι προλήψεις παίζουν κυρίαρχο ρόλο. Τηρούνται ακόμα, στα σπίτια όπως και στα εστιατόρια.

Το χοιρινό είναι το κρέας της ημέρας, επειδή το γουρούνι σκαλίζει το χώμα προς τα εμπρός και σπρώχνει μαζί του την τύχη. Οι φακές μπαίνουν στο τραπέζι επειδή είναι στρογγυλές σαν κέρματα, οπότε η σούπα φακής σημαίνει λεφτά. Το korhelyleves, πηχτή σούπα με λάχανο και λουκάνικο, σερβίρεται το πρωί της Πρωτοχρονιάς ως γιατρικό για το χανγκόβερ. Το όνομά της μεταφράζεται περίπου σε «η σούπα του μπεκρή».

Δύο πράγματα μένουν έξω από το τραπέζι. Το κοτόπουλο αποφεύγεται επειδή το πουλί σκαλίζει προς τα πίσω και σκορπάει την τύχη. Το ψάρι αποφεύγεται επειδή η τύχη φεύγει κολυμπώντας μαζί του. Η ψαρόσουπα των Ούγγρων σερβίρεται την παραμονή των Χριστουγέννων, ποτέ ανήμερα της Πρωτοχρονιάς. Στα γλυκά κυριαρχεί το bejgli, το ρολό με γέμιση παπαρούνας ή καρυδιού.

Χιόνι, κρύο και πόσες ημέρες

Το χιόνι στη Βουδαπέστη είναι λαχείο. Στα χαρτιά η πόλη έχει γύρω στις είκοσι ημέρες χιονόπτωσης τον χρόνο, στην πραγματικότητα όμως τους τελευταίους χειμώνες το χιόνι έστρωσε ελάχιστες ημέρες, ενώ πάνω από δέκα εκατοστά σε ένα εικοσιτετράωρο έχει να πέσει πάνω από δεκαετία. Νιφάδες και χιονόνερο θα δεις, χιονισμένη πόλη δύσκολα. Κλείσε το ταξίδι για τις αγορές, τα φώτα και τα λουτρά. Αν χιονίσει, θα είναι δώρο.

Το κρύο πάντως είναι υπαρκτό. Η μέση μέγιστη του Δεκεμβρίου είναι γύρω στους τρεισήμισι βαθμούς και η νύχτα πέφτει κάτω από το μηδέν, άρα θέλεις παπούτσι που κρατάει στο παγωμένο πεζοδρόμιο. Σκοτεινιάζει επίσης νωρίς, λίγο μετά τις τέσσερις το απόγευμα. Αυτό ευνοεί τις αγορές, που ζωντανεύουν μόλις ανάψουν τα φώτα, σημαίνει όμως ότι η βόλτα στο Κάστρο ή στη Νήσο Μαργαρίτα θέλει πρωινό.

Τρεις διανυκτερεύσεις είναι το ελάχιστο που βγάζει άνετο πρόγραμμα: μία για τις αγορές και το κέντρο της Πέστης, μία για την παραμονή, μία για τα λουτρά και την πλευρά της Βούδας. Με τέσσερις ή πέντε χωράνε και τα μουσεία γύρω από το πάρκο της Πόλης, δεύτερο λουτρό χωρίς βιασύνη, καθώς και μια εκδρομή στο Σέντεντρε ή στη στροφή του Δούναβη.

Συχνές ερωτήσεις

Πού γίνεται ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς στη Βουδαπέστη;

Σε Vörösmarty, Oktogon και πλατεία Nyugati στήνονται σκηνές με συναυλίες, ενώ τα πυροτεχνήματα ανάβουν πάνω από τον Δούναβη με φόντο το Κοινοβούλιο. Εναλλακτικά υπάρχουν οι κρουαζιέρες με δείπνο στο ποτάμι.

Λειτουργούν οι χριστουγεννιάτικες αγορές την Πρωτοχρονιά;

Μόνο αυτή της Βασιλικής του Αγίου Στεφάνου συνεχίζει μετά την αλλαγή του χρόνου. Του Vörösmarty κλείνει την τελευταία ημέρα του χρόνου και του Κάστρου την παραμονή των Χριστουγέννων.

Μπορώ να πάω στα λουτρά Gellért;

Εξαρτάται από το πότε ταξιδεύεις, επειδή το συγκρότημα περνάει εκτεταμένη ανακαίνιση που κρατάει χρόνια. Επιβεβαίωσε ότι λειτουργεί πριν το προγραμματίσεις. Το Széchenyi με τις υπαίθριες πισίνες και το Rudas με την πισίνα στην ταράτσα λειτουργούν κανονικά.

Θα έχει χιόνι τις γιορτές;

Δύσκολα. Η πόλη βλέπει νιφάδες τους περισσότερους χειμώνες, το χιόνι όμως σπάνια στρώνει πια και λιώνει μέσα στην ημέρα. Υπολόγισε κρύο γύρω στο μηδέν αντί για χιονισμένο τοπίο.

Πόσες ημέρες χρειάζομαι;

Τρεις διανυκτερεύσεις καλύπτουν αγορές, παραμονή και λουτρά χωρίς τρέξιμο. Με τέσσερις ή πέντε προλαβαίνεις μουσεία, δεύτερο λουτρό και εκδρομή εκτός πόλης. Με δύο, θα κόψεις την πλευρά της Βούδας.

Αν θέλεις να περάσεις τις γιορτές στη Βουδαπέστη χωρίς να οργανώσεις μόνος σου πτήσεις, διαμονή και μεταφορές, δες τα πακέτα που διαθέτουμε για Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά.