Όποιος ακούει «Δράμα τις γιορτές» σκέφτεται σχεδόν πάντα την Ονειρούπολη, το χριστουγεννιάτικο χωριό που στήνεται κάθε Δεκέμβριο στο κέντρο της πόλης για τα παιδιά. Η παλαιότερη γιορτή του τόπου όμως αρχίζει όταν η Ονειρούπολη ετοιμάζεται να κλείσει. Ανήμερα τα Θεοφάνια, στα χωριά γύρω από την πόλη, άντρες με μαύρες φλοκάτες κάπες, ψηλές μάσκες και βαριά κουδούνια στη μέση βγαίνουν στους δρόμους, παλεύουν, πέφτουν και σηκώνονται ξανά. Οι λαογράφοι συνδέουν το δρώμενο με τις αρχαίες διονυσιακές τελετές για τον θάνατο και την αναγέννηση της φύσης. Η Δράμα έχει δύο πρόσωπα στις γιορτές, το φωτισμένο της πόλης και το μασκοφορεμένο των χωριών, οπότε αξίζει να ξέρεις ποιο θέλεις να δεις πριν κλείσεις ημερομηνίες.

Η Ονειρούπολη

Η Ονειρούπολη στήνεται στο κέντρο της πόλης, στον Δημοτικό Κήπο και στην πλατεία Ελευθερίας, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα του. Είναι το παλαιότερο χριστουγεννιάτικο χωριό της Ελλάδας και ο λόγος που η Δράμα γεμίζει επισκέπτες από όλη τη χώρα τον Δεκέμβριο. Ανοίγει στις αρχές του μήνα με τελετή στην κεντρική σκηνή, λίγο αφού ανάψει το δέντρο της πλατείας Ελευθερίας. Μένει ανοιχτή ως τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου, γύρω στα Θεοφάνια. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Ανάμεσα στα ξύλινα σπιτάκια θα βρεις το σπίτι και το ταχυδρομείο του Αϊ-Βασίλη, όπου τα παιδιά αφήνουν τα γράμματά τους, καθώς και εργαστήρια όπου φτιάχνουν μπισκότα, σαπούνι και ξύλινα στολίδια. Τα περισσότερα από αυτά είναι δωρεάν. Στην πλατεία Ελευθερίας στήνεται συνήθως παγοδρόμιο, υπάρχει μικρό λούνα παρκ για τα παιδιά και μια αγορά με γλυκά, ζεστά ροφήματα και τοπικά προϊόντα. Στην κεντρική σκηνή το πρόγραμμα αλλάζει καθημερινά, με συναυλίες, κουκλοθέατρο, Καραγκιόζη και χορωδίες. Αν ψάχνεις εκδρομές για τα Χριστούγεννα με παιδιά, η Ονειρούπολη γεμίζει άνετα ένα ολόκληρο απόγευμα.

Η παραμονή στην πόλη και το πάρκο της Αγίας Βαρβάρας

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η γιορτή μεταφέρεται στην κεντρική σκηνή της Ονειρούπολης. Το πρόγραμμα της βραδιάς ανακοινώνεται κάθε χρόνο μαζί με το υπόλοιπο της Ονειρούπολης. Εκεί γίνεται η αντίστροφη μέτρηση με μουσική. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας ο Αϊ-Βασίλης έχει φτάσει στην πόλη και με τρένο, στον σιδηροδρομικό σταθμό, για χαρά των μικρών.

Την πρώτη μέρα του χρόνου ο περίπατος γίνεται στο πάρκο της Αγίας Βαρβάρας, μέσα στο κέντρο της πόλης. Εκεί αναβλύζουν οι πηγές που δίνουν νερό στην πόλη, με μικρές λίμνες, ξύλινα γεφυράκια, παλιούς νερόμυλους και πλατάνια. Κατά μία εκδοχή, το όνομα της Δράμας προέρχεται από τα νερά της, από το «Ύδραμα». Γύρω από τις πηγές υπάρχουν ταβέρνες, ουζερί και καφέ, οπότε είναι το πιο φυσικό μέρος για το πρώτο γεύμα της χρονιάς.

Δωδεκαήμερο και Φώτα: Μωμόγεροι, Αράπηδες, Μπαμπούγερα

Τις μέρες του Δωδεκαημέρου οι Πόντιοι της περιοχής ανεβάζουν τους Μωμόγερους, ένα σατιρικό λαϊκό δρώμενο σε αυλές σπιτιών και πλατείες. Η υπόθεση έχει απαγωγή νύφης, ψεύτικους καβγάδες και έναν γάμο όπου στο τέλος ο παπάς βάζει τάξη. Τους συνοδεύουν η ποντιακή λύρα και το νταούλι.

Ανήμερα τα Θεοφάνια βγαίνουν οι Αράπηδες, στο Μοναστηράκι, στον Ξηροπόταμο και στον Βώλακα, καθώς και στη Νικήσιανη του Παγγαίου. Οι δύο αρχηγοί των ομάδων παλεύουν ώσπου ο ένας να πέσει. Οι υπόλοιποι μαζεύονται γύρω του, τον «ξαναζωντανεύουν» και η μέρα κλείνει με χορό. Στην Καλή Βρύση την ίδια μέρα κυκλοφορούν τα Μπαμπούγερα, με προβιές από κατσίκα και πρόσωπα μαυρισμένα με καπνιά, που τραγουδούν και χορεύουν για να διώξουν τα κακά πνεύματα. Στη Νικήσιανη και στα γύρω χωριά οι εκδηλώσεις κρατούν από τις 5 ως τις 8 Ιανουαρίου, άρα όποιος μείνει ως τα Φώτα έχει περισσότερες από μία ευκαιρίες να τα δει.

Έθιμα που κρατούν τη γιορτή ζωντανή ως τα Φώτα θα βρεις και σε άλλους προορισμούς για Πρωτοχρονιά στην Ελλάδα, με πιο γνωστά τα Ραγκουτσάρια της Καστοριάς. 

Το τραπέζι των γιορτών

Η κουζίνα της Δράμας κουβαλά επιρροές από την Ανατολή. Το πιο χαρακτηριστικό τοπικό προϊόν είναι ο καβουρμάς, χοιρινό που μαγειρεύεται και συντηρείται στο λίπος του. Στα εστιατόρια της πόλης θα τον βρεις ακόμα και σε μαντί, μικρά ανατολίτικα ζυμαρικά γεμιστά με κρέας. Δίπλα του στέκονται το τοπικό λουκάνικο, το χοιρινό και τα σιροπιαστά γλυκά με ανατολίτικες γεύσεις.

Το κρασί έχει εξίσου μεγάλο μερίδιο. Η Δράμα είναι γνωστή για τα αμπέλια της, έχει δική της γιορτή κρασιού, τη Δραμοινογνωσία, ενώ κτήματα όπως του Κώστα Λαζαρίδη στον Ξηροπόταμο λειτουργούν από το 1979. Αν σκοπεύεις να επισκεφθείς οινοποιείο μέσα στις γιορτές, κανόνισε την επίσκεψη από πριν.

Χιόνι και σκι στο Φαλακρό

Το χιονοδρομικό κέντρο του Φαλακρού βρίσκεται λίγο κάτω από πενήντα χιλιόμετρα από την πόλη, στο Άγιο Πνεύμα. Το σαλέ και το πάρκινγκ είναι στα 1.720 μέτρα, ενώ οι πίστες, πάνω από είκοσι, ανεβαίνουν ως τα 2.232 μέτρα. Από ψηλά, τις καθαρές μέρες, η θέα φτάνει ως τη Βουλγαρία και το Αιγαίο. Αν θέλεις σκι, έλεγξε πριν φύγεις αν το κέντρο λειτουργεί, γιατί εξαρτάται από το χιόνι.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε λειτουργεί η Ονειρούπολη;

Ανοίγει στις αρχές Δεκεμβρίου και κλείνει γύρω στα Θεοφάνια. Η είσοδος είναι ελεύθερη, όπως και τα περισσότερα εργαστήρια για τα παιδιά. Το αναλυτικό πρόγραμμα ανακοινώνεται κάθε χρόνο από τον Δήμο Δράμας λίγο πριν από την έναρξη.

Πώς πάω στη Δράμα από τη Θεσσαλονίκη;

Με το αυτοκίνητο από την Εγνατία Οδό το ταξίδι κρατάει λιγότερο από δύο ώρες. Υπάρχουν επίσης λεωφορεία του ΚΤΕΛ και τρένο, ενώ ο σιδηροδρομικός σταθμός είναι κοντά στο κέντρο. Το πλησιέστερο αεροδρόμιο είναι της Καβάλας.

Πού μπορώ να δω τους Αράπηδες;

Ανήμερα τα Θεοφάνια στο Μοναστηράκι, στον Ξηροπόταμο και στον Βώλακα της Δράμας, όπως και στη Νικήσιανη του Παγγαίου. Τα Μπαμπούγερα βγαίνουν την ίδια μέρα στην Καλή Βρύση.

Πόσες μέρες χρειάζονται;

Δύο διανυκτερεύσεις αρκούν για την Ονειρούπολη, το πάρκο της Αγίας Βαρβάρας και μία βραδιά στην πόλη. Με τρεις ή τέσσερις χωράνε και μια μέρα στο Φαλακρό ή τα Φώτα στα χωριά με τους Αράπηδες.

Αν θέλεις να περάσεις τις γιορτές ταξιδεύοντας χωρίς να οργανώσεις μόνος σου μετακινήσεις και διαμονή, δες τα ταξίδια για την Πρωτοχρονιά και τις αναχωρήσεις της περιόδου.