Από τη στεριά δεν φαίνεται τίποτα. Βλέπεις έναν γυμνό βράχο ενάμισι χιλιομέτρου να πέφτει στη θάλασσα από τα διακόσια σχεδόν μέτρα, με μια στενή γέφυρα τετρακοσίων μέτρων να τον ενώνει με την ακτή. Η πόλη βρίσκεται στην άλλη πλευρά, στραμμένη στο πέλαγος, κρυμμένη από όποιον έρχεται από το εσωτερικό.

Περνάς τη γέφυρα, προχωράς κάτω από τα τείχη και μπαίνεις από μία πύλη. Μία. Από αυτήν βγήκε και το όνομα, μόνη έμβαση. Σε δέκα βήματα ο γυμνός βράχος γίνεται μεσαιωνική πόλη με λιθόστρωτα, καμάρες και αυλές που ανοίγουν η μία μέσα στην άλλη.

Τον Δεκέμβριο η καστροπολιτεία γυρίζει στο κανονικό της μέγεθος. Τα ημερήσια γκρουπ λιγοστεύουν, τα σοκάκια αδειάζουν νωρίς το απόγευμα και μένουν σε όσους κοιμούνται μέσα στα τείχη.

Μέσα στο κάστρο ή απέναντι στη Γέφυρα

Μέσα στα τείχη δεν κυκλοφορεί αυτοκίνητο. Ο δρόμος φτάνει ως την πύλη, οπότε σταματάς εκεί, ξεφορτώνεις τις βαλίτσες και μετά πας να παρκάρεις. Από την πύλη και μέσα όλα γίνονται με τα πόδια, πάνω σε λιθόστρωτο με σκαλιά.

Αν μείνεις μέσα στα τείχη, κοιμάσαι σε πέτρινο αρχοντικό με θολωτά δωμάτια και αυλή πάνω από τη θάλασσα. Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι ελάχιστοι, οπότε μετά το απόγευμα η πολιτεία ησυχάζει και τα βήματά σου ακούγονται στο λιθόστρωτο. Αυτή η ώρα είναι ο λόγος να διανυκτερεύσεις εδώ αντί να περάσεις για μία βόλτα.

Αν μείνεις στη Γέφυρα, παρκάρεις μπροστά στην πόρτα σου, έχεις περισσότερα καταλύματα να διαλέξεις και ταβέρνες που μένουν ανοιχτές όλο τον χρόνο. Ως την πύλη θέλεις γύρω στο τέταρτο με τα πόδια. Με παιδιά ή με γονείς που δυσκολεύονται στις ανηφόρες, διάλεξε την απέναντι πλευρά.

Τα Χριστούγεννα στην καστροπολιτεία

Από τις δύο γιορτές, τα Χριστούγεννα στη Μονεμβασιά είναι η πιο ήσυχη. Η ζήτηση πέφτει αισθητά σε σχέση με την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, οπότε βρίσκεις δωμάτιο μέσα στα τείχη χωρίς να το ψάχνεις από το φθινόπωρο.

Η λειτουργία γίνεται στον Χριστό Ελκόμενο, τον μητροπολιτικό ναό στην κεντρική πλατεία της Κάτω Πόλης. Είναι ο παλαιότερος ναός του οικισμού, ενώ από τους υπόλοιπους της καστροπολιτείας αρκετοί είναι μικρά παρεκκλήσια και αρκετοί στέκουν ερειπωμένοι.

Η γιορτινή διακόσμηση εδώ είναι συγκρατημένη. Μέσα στα τείχη λειτουργούν λίγα μαγαζιά και οι μόνιμοι κάτοικοι είναι ελάχιστοι, οπότε τα Χριστούγεννα φαίνονται στα παράθυρα, στις αυλές και στα δύο τρία μαγαζιά της Αγοράς που κρατούν ανοιχτά. Όποιος ταξιδεύει με παιδιά, θα βρει τις ημέρες των Χριστουγέννων πιο βολικές από την παραμονή, αφού κανένα πρόγραμμα δεν τα κρατάει ξύπνια ως τα μεσάνυχτα.

Η παραμονή: στο κάστρο ή στη σύγχρονη πόλη

Εδώ θα διαλέξεις. Καλό είναι να το κάνεις πριν κλείσεις διαμονή.

Μένεις μέσα. Τα εστιατόρια της καστροπολιτείας είναι μετρημένα και τη νύχτα της παραμονής σερβίρουν κλειστό μενού, ενώ κάποιοι ξενώνες ετοιμάζουν δικό τους τραπέζι. Ο κόσμος είναι λίγος και όλοι χωράνε σε δύο τρεις σάλες, οπότε η βραδιά μοιάζει με γιορτή σε σπίτι. Μετά τα μεσάνυχτα περπατάς στα άδεια σοκάκια με τη θάλασσα να σκάει στα τείχη από κάτω. Οι θέσεις τελειώνουν νωρίς, γι' αυτό το τραπέζι κλείνεται μαζί με το δωμάτιο.

Κατεβαίνεις στη Γέφυρα. Απέναντι υπάρχουν περισσότερα μαγαζιά, μπαρ που κρατούν ως το πρωί και οι εκδηλώσεις που ανακοινώνει κάθε χρόνο ο Δήμος Μονεμβασίας. Είναι η επιλογή για όποιον θέλει κόσμο και μουσική αντί για ησυχία. Υπολόγισε μόνο την επιστροφή: η γέφυρα είναι ακάλυπτη και τον χειμώνα ο αέρας περνάει από πάνω της χωρίς εμπόδιο, οπότε τα τετρακόσια μέτρα στις τρεις το πρωί θέλουν ένα ρούχο παραπάνω από όσο νομίζεις.

Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς τα μαγαζιά ανοίγουν αργά. Η πλατεία του Ελκόμενου μαζεύει τον κόσμο γύρω στο μεσημέρι και η υπόλοιπη ημέρα περνάει αργά, όπως ταιριάζει.

Τα σοκάκια και η Άνω Πόλη

Ο κεντρικός δρόμος λέγεται Αγορά και σε δέκα λεπτά τον έχεις διασχίσει. Θα κάνεις όμως πολύ περισσότερη ώρα, επειδή από αυτόν ξεκινούν σκαλιά, καμάρες και αδιέξοδα που καταλήγουν σε αυλές με θέα στο νερό. Αμέσως μετά την πύλη, αριστερά, είναι το σπίτι του Γιάννη Ρίτσου. Στα θαλάσσια τείχη στέκει η Παναγία η Χρυσαφίτισσα και δίπλα της το Πορτέλο, η μικρή πύλη που βγάζει κατευθείαν στο πέλαγος.

Η Άνω Πόλη είναι άλλη ιστορία. Ανεβαίνεις από λιθόστρωτο μονοπάτι με στροφές, γύρω στα είκοσι λεπτά με σταθερό βήμα, για να φτάσεις σε έναν οικισμό που είναι σήμερα ερείπια: θεμέλια αρχοντικών, στέρνες και η Αγία Σοφία στο χείλος του γκρεμού, με τον τρούλο της πάνω από τη θάλασσα. Η ανάβαση μπαίνει στο πρωινό πρόγραμμα, επειδή το μονοπάτι δεν φωτίζεται και τον Δεκέμβριο σκοτεινιάζει από τις πέντε.

Το όνομα της πόλης ταξίδεψε και μέσα σε βαρέλια. Τον δέκατο τέταρτο αιώνα τα καράβια φόρτωναν από το λιμάνι του κάστρου ένα γλυκό κρασί που η Δύση το έμαθε ως Μαλβαζία, παραφθορά του ονόματος Μονεμβασία. Τα αμπέλια χάθηκαν αργότερα από την περιοχή, η καλλιέργεια όμως επανήλθε τις τελευταίες δεκαετίες. Στις ταβέρνες της Κάτω Πόλης πίνεις πλέον Μαλβαζία εκεί όπου γεννήθηκε το όνομά της.

Πόσος δρόμος και πόσες ημέρες

Από την Αθήνα η Μονεμβασιά απέχει γύρω στα τριακόσια είκοσι χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου τέσσερις ώρες μέσω Τρίπολης και Σπάρτης. Από τη Σπάρτη μένουν ογδόντα έξι χιλιόμετρα. Ο δρόμος είναι καλός ως τη Σπάρτη και μετά στενεύει, οπότε με βροχή υπολόγισε παραπάνω.

Δύο διανυκτερεύσεις αρκούν για τα Χριστούγεννα. Για την Πρωτοχρονιά υπολόγισε τρεις, ώστε να μην ξυπνήσεις ανήμερα και μπεις αμέσως στο αυτοκίνητο για τέσσερις ώρες επιστροφή.

Τα καταλύματα μέσα στα τείχη είναι λίγα και μικρά, με λιγοστά δωμάτια το καθένα. Για την παραμονή κλείνουν από τον Νοέμβριο.

Συχνές ερωτήσεις

Μπαίνει αυτοκίνητο μέσα στη Μονεμβασιά;

Μέσα στα τείχη όχι. Ο δρόμος φτάνει ως την πύλη, όπου σταματάς για να ξεφορτώσεις τις αποσκευές πριν πας να παρκάρεις. Από εκεί και μέσα περπατάς, ενώ αρκετά καταλύματα στέλνουν καρότσι για τις βαλίτσες αν τους το ζητήσεις από πριν.

Πού γίνεται η λειτουργία των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς;

Και τις δύο ημέρες στον Χριστό Ελκόμενο, στην κεντρική πλατεία της Κάτω Πόλης. Είναι ο μητροπολιτικός ναός της καστροπολιτείας.

Ανεβαίνω στην Άνω Πόλη τον Δεκέμβριο;

Ναι, με το φως της ημέρας. Το μονοπάτι θέλει γύρω στα είκοσι λεπτά ανηφόρα, δεν φωτίζεται και το έδαφος στα ερείπια είναι ανώμαλο, οπότε θέλει παπούτσι με σόλα που κρατάει.

Πού να μείνω, μέσα στο κάστρο ή απέναντι;

Μέσα για τα βράδια, όταν αδειάζει ο οικισμός και μένει σε όσους διανυκτερεύουν. Απέναντι για στάθμευση μπροστά στην πόρτα, περισσότερες επιλογές και εύκολη πρόσβαση με παιδιά ή αποσκευές.

Αν θέλεις να περάσεις τις γιορτές στη Μονεμβασιά χωρίς να οργανώσεις μόνος σου μετακίνηση και διαμονή, δες τα πακέτα που διαθέτουμε για Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά.