Κάθε 1η Ιανουαρίου στις 11:15 το πρωί, η Φιλαρμονική της Βιέννης δίνει από τη Χρυσή Αίθουσα του Μουζικφεράιν (Musikverein) τη συναυλία που βλέπουν τηλεθεατές σε πάνω από ενενήντα χώρες. Το πρόγραμμα έχει πάντα έργα της οικογένειας Στράους και το φινάλε δεν αλλάζει ποτέ. Ο μαέστρος διακόπτει την εισαγωγή του «Γαλάζιου Δούναβη» για να ευχηθεί καλή χρονιά μαζί με την ορχήστρα, ενώ στο «Εμβατήριο Ραντέτσκι» που ακολουθεί όλη η αίθουσα χτυπά παλαμάκια στον ρυθμό. Αυτή είναι η εικόνα που έχει ο περισσότερος κόσμος για την Πρωτοχρονιά στη Βιέννη. Από μέσα όμως τη ζουν λίγοι, γιατί τα εισιτήρια κληρώνονται τον Φεβρουάριο, με τα στολίδια των γιορτών μόλις μαζεμένα. Όποιος αποφασίσει τον Νοέμβριο να κάνει Πρωτοχρονιά στη Βιέννη θα δει λοιπόν τη συναυλία όπως οι περισσότεροι Βιεννέζοι, σε μια οθόνη. Η δική του γιορτή θα έχει γίνει ήδη το προηγούμενο βράδυ, στους δρόμους του κέντρου, με βαλς, ζεστό πόντς και την καμπάνα του Αγίου Στεφάνου στα μεσάνυχτα.

Η συναυλία της Φιλαρμονικής και οι τρεις ευκαιρίες να μπεις

Η πρώτη συναυλία δόθηκε το 1939 και από τότε κάθε χρονιά τη διευθύνει άλλος μαέστρος. Το ίδιο πρόγραμμα παίζεται ακόμα δύο φορές: σε προεπισκόπηση το πρωί της 30ής Δεκεμβρίου και ως συναυλία της παραμονής το βράδυ της 31ης. Η κλήρωση γίνεται από υπολογιστή, ανώνυμα και με ίσες πιθανότητες για όλους. Καλύπτει και τις τρεις συναυλίες, με μία αίτηση για την καθεμία. Για την 1η Ιανουαρίου δικαιούσαι ως δύο εισιτήρια, για τις άλλες δύο ως τέσσερα. Η εγγραφή γίνεται στο επίσημο site της Φιλαρμονικής και ισχύει για έναν χρόνο, οπότε ξαναγράφεσαι κάθε Φεβρουάριο. Οι πιο φθηνές θέσεις είναι της προεπισκόπησης.

Εισιτήρια βρίσκεις και σε πλατφόρμες μεταπώλησης, σε φουσκωμένες τιμές. Η ίδια η Φιλαρμονική συστήνει να μην αγοράζεις από εκεί, γιατί δεν μπορεί να εγγυηθεί για τις προσφορές.

Χωρίς εισιτήριο, η συναυλία προβάλλεται ζωντανά σε μεγάλη οθόνη στην πλατεία του Αγίου Στεφάνου (Stephansplatz) και στην πλατεία μπροστά στη μεγάλη ρόδα του Πράτερ (Riesenradplatz). Πολλοί Βιεννέζοι τη βλέπουν στην τηλεόραση, πάνω από το «πρωινό του ξενυχτιού» (Katerfrühstück), ενώ ορισμένα ξενοδοχεία την προβάλλουν την ώρα του μπραντς.

Τις ίδιες ημέρες η πόλη έχει κι άλλες παραστάσεις, με εισιτήρια που πωλούνται κανονικά. Η Κρατική Όπερα ανεβάζει κάθε 31 Δεκεμβρίου τη «Νυχτερίδα» (Die Fledermaus) του Γιόχαν Στράους, μια οπερέτα που μεγάλο μέρος της εκτυλίσσεται σε έναν χορό. Η Λαϊκή Όπερα (Volksoper) την ανεβάζει κι εκείνη, στις 31 Δεκεμβρίου και την 1η Ιανουαρίου. Η Συμφωνική Ορχήστρα της Βιέννης (Wiener Symphoniker) παίζει την Ένατη του Μπετόβεν στο Κόντσερτχάους (Konzerthaus) τις ημέρες γύρω από την παραμονή.

Η παραμονή στους δρόμους του κέντρου

Από τις δύο το μεσημέρι της 31ης ως τις δύο τα ξημερώματα, η παλιά πόλη γίνεται μια υπαίθρια γιορτή με ελεύθερη είσοδο. Οι Βιεννέζοι τη λένε «μονοπάτι της παραμονής» (Silvesterpfad), γιατί απλώνεται σε μια διαδρομή: από την πλατεία Φράιουνγκ (Freyung) περνά από την πλατεία Αμ Χοφ (Am Hof), τον πεζόδρομο Γκράμπεν (Graben) και την πλατεία του Αγίου Στεφάνου, κατεβαίνει την Κέρντνερ Στράσε (Kärntner Straße) και καταλήγει στην πλατεία Νόιερ Μαρκτ (Neuer Markt). Δύο σημεία είναι έξω από τη διαδρομή. Η πλατεία του Δημαρχείου (Rathausplatz) έχει την κεντρική σκηνή, που ανοίγει το βράδυ, ενώ στη μεγάλη ρόδα του Πράτερ η γιορτή ξεκινά από το μεσημέρι.

Σε κάθε σημείο υπάρχει σκηνή με άλλη μουσική. Σε ένα παίζουν βαλς, σε άλλο ροκ, ποπ, σόουλ και μπλουζ, ενώ αργά τη νύχτα έρχονται οι DJ. Ανάμεσα στις σκηνές στήνονται πάγκοι με πόντς, αφρώδες κρασί και ζεστό φαγητό. Το απόγευμα οι σχολές χορού της πόλης κάνουν σύντομα μαθήματα βαλς στον Γκράμπεν, για να ξέρει ο κόσμος τα βήματα όταν έρθουν τα μεσάνυχτα.

Στα μεσάνυχτα η Βιέννη χορεύει. Στις δώδεκα ακριβώς χτυπά η Πούμεριν (Pummerin), η μεγάλη καμπάνα του Αγίου Στεφάνου, που ηχεί μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Ο ήχος της μεταδίδεται από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση σε όλη τη χώρα. Αμέσως μετά ακούγεται ο «Γαλάζιος Δούναβης» του Στράους και οι πλατείες γεμίζουν ζευγάρια.

Οι πύραυλοι και τα κροτίδια απαγορεύονται σε όλη την έκταση της Βιέννης, ενώ στη διαδρομή της γιορτής απαγορεύονται επιπλέον τα γυάλινα μπουκάλια και τα κουτάκια. Ο σταθμός του μετρό στην πλατεία του Αγίου Στεφάνου κλείνει από τις εννιά το βράδυ για λόγους ασφαλείας, οπότε κατεβαίνεις σε κάποιον γειτονικό σταθμό και περπατάς. Τα τραμ και τα λεωφορεία κυκλοφορούν όλη τη νύχτα, άρα η επιστροφή στο ξενοδοχείο δεν θέλει ταξί.

Γουρουνάκια, καπνοδοχοκαθαριστές και λιωμένο κερί

Τις τελευταίες ημέρες του χρόνου η Βιέννη γεμίζει πάγκους με γούρια. Τους βρίσκεις σε δεκάδες σημεία της πόλης και στις αγορές της Πρωτοχρονιάς που στήνονται μπροστά στα ανάκτορα. Η αγορά στην αυλή του Σένμπρουν (Schönbrunn) μένει ανοιχτή ως τα Θεοφάνια.

Στους πάγκους θα δεις γουρουνάκια, που συμβολίζουν την τύχη και τη γονιμότητα. Θα δεις επίσης καπνοδοχοκαθαριστές, που παλιά έσωζαν τα σπίτια από τη φωτιά καθαρίζοντας τις καμινάδες. Υπάρχουν ακόμα το πέταλο, που κρεμιέται με το άνοιγμα προς τα πάνω για να μαζεύει την τύχη, το τετράφυλλο τριφύλλι, η πασχαλίτσα και το κόκκινο μανιτάρι με τις άσπρες βούλες. Χαρίζουν επίσης ένα κέρμα του ενός λεπτού, για να μη λείψουν ποτέ τα χρήματα σε όποιον το πάρει. Το γουρούνι θεωρείται γούρι και στο πιάτο.

Το βράδυ της παραμονής πολλές οικογένειες λιώνουν κερί σε ένα κουτάλι πάνω από φλόγα και το ρίχνουν σε κρύο νερό. Από το σχήμα που παίρνει «διαβάζουν» τη χρονιά: ένα ψάρι, για παράδειγμα, σημαίνει χρήματα. Παλιά το έθιμο γινόταν με μολύβι. Τα σετ με μολύβι όμως απαγορεύονται πια στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της τοξικότητας του μετάλλου, έτσι τη θέση τους πήρε το κερί.

Η περίοδος των χορών

Η Πρωτοχρονιά πέφτει μέσα στη βιεννέζικη περίοδο των χορών, που ξεκινά στις 11 Νοεμβρίου και κρατά ως την Τρίτη πριν από την Τετάρτη της Τέφρας, όταν αρχίζει η Σαρακοστή των καθολικών. Η κορύφωση είναι τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, με πάνω από τριακόσιους χορούς σε όλη τη σεζόν, από τον Χορό της Όπερας ως τους χορούς των καφετζήδων και των ζαχαροπλαστών στο Χόφμπουργκ (Hofburg), το παλάτι των Αψβούργων. Όποιος μείνει στη Βιέννη και μετά την Πρωτοχρονιά μπορεί να προλάβει κάποιον.

Το ντύσιμο είναι αυστηρό. Οι γυναίκες φορούν μακρύ βραδινό φόρεμα ως το πάτωμα. Για τους άντρες το ελάχιστο είναι σμόκιν, ενώ σε ορισμένους χορούς, όπως της Όπερας και της Φιλαρμονικής, το φράκο με το λευκό παπιγιόν είναι υποχρεωτικό. Δεν χρειάζεται να φέρεις φράκο από την Ελλάδα, γιατί στη Βιέννη υπάρχουν καταστήματα που νοικιάζουν φράκα και τουαλέτες. Οι χοροί ανοίγουν με επίσημη τελετή και στα μεσάνυχτα έχουν την καντρίλια, έναν ομαδικό χορό στον οποίο παίρνει μέρος όλη η αίθουσα. Ορισμένες σχολές χορού κάνουν ταχύρρυθμα μαθήματα ειδικά για επισκέπτες.

Τι βρίσκεις ανοιχτό και πόσες νύχτες χρειάζεσαι

Στις 31 Δεκεμβρίου τα καταστήματα κλείνουν στις πέντε το απόγευμα και τα τρόφιμα πουλιούνται ως τις έξι. Η 1η Ιανουαρίου είναι αργία και τα περισσότερα μαγαζιά μένουν κλειστά. Ανοίγουν μόνο λίγα σούπερ μάρκετ, κυρίως μέσα σε σιδηροδρομικούς σταθμούς. Τα περισσότερα μεγάλα μουσεία και τα ανάκτορα είναι ανοιχτά και τις δύο ημέρες, με ωράρια που αξίζει να ελέγξεις στο site του καθενός. Για το δείπνο της παραμονής καλό είναι να κλείσεις τραπέζι πριν φύγεις από την Ελλάδα.

Τρεις νύχτες είναι το ελάχιστο για να ζήσεις την αλλαγή του χρόνου χωρίς τρέξιμο. Φτάνεις στις 30 Δεκεμβρίου, έχεις ολόκληρη την 31η για τα μαθήματα βαλς και τη βραδιά, ενώ η 1η Ιανουαρίου μένει για τη συναυλία στην οθόνη και τα μουσεία. Κάθε επιπλέον ημέρα προσθέτει τα ανάκτορα και τις μεγάλες συλλογές της πόλης, μια βραδιά στην όπερα ή έναν χορό του Ιανουαρίου. Οι περισσότερες χριστουγεννιάτικες αγορές κλείνουν λίγο μετά τα Χριστούγεννα. Αν σε ενδιαφέρουν αυτές, διάβασε για τα Χριστούγεννα στη Βιέννη.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να βρω εισιτήριο για τη συναυλία της Πρωτοχρονιάς τον Δεκέμβριο;

Από την επίσημη διάθεση όχι. Τα εισιτήρια κληρώνονται ανάμεσα σε όσους έκαναν αίτηση τον Φεβρουάριο. Τον Δεκέμβριο κυκλοφορούν μόνο σε πλατφόρμες μεταπώλησης, σε πολλαπλάσιες τιμές και χωρίς εγγύηση από τη Φιλαρμονική.

Πού βλέπω τη συναυλία της Πρωτοχρονιάς χωρίς εισιτήριο;

Σε μεγάλη οθόνη στην πλατεία του Αγίου Στεφάνου και στην πλατεία μπροστά στη μεγάλη ρόδα του Πράτερ, την 1η Ιανουαρίου από τις 11:15. Την προβάλλουν επίσης ορισμένα ξενοδοχεία στο πρωινό.

Επιτρέπονται τα πυροτεχνήματα την Πρωτοχρονιά στη Βιέννη;

Οι πύραυλοι και τα κροτίδια απαγορεύονται σε όλη την πόλη. Επιτρέπονται μόνο τα μικρά πυροτεχνήματα χειρός, όπως τα βεγγαλικά. Στη διαδρομή της γιορτής απαγορεύεται κάθε πυροτέχνημα.

Τι ώρα πρέπει να είμαι στο κέντρο την παραμονή;

Η γιορτή ξεκινά στις δύο το μεσημέρι. Για τα μαθήματα βαλς στον Γκράμπεν πήγαινε από το απόγευμα. Για τα μεσάνυχτα στην πλατεία του Αγίου Στεφάνου φρόντισε να είσαι εκεί αρκετά νωρίτερα, γιατί ο σταθμός του μετρό κλείνει στις εννιά και η πλατεία γεμίζει.

Για να περάσεις την αλλαγή του χρόνου στην Ευρώπη με πτήσεις, ξενοδοχείο και ξεναγήσεις ήδη κανονισμένα, δες τα οργανωμένα ταξίδια της Πρωτοχρονιάς και τις ημερομηνίες αναχώρησης.