Τον Μεσαίωνα το Στρασβούργο έστηνε κάθε Δεκέμβριο μια αγορά για τη γιορτή του Αγίου Νικολάου, γύρω στις 6 του μήνα. Με τη Μεταρρύθμιση η πόλη έπαψε να τιμά τους αγίους και η αγορά του Αγίου Νικολάου σταμάτησε. Από το 1570 οι πηγές την ξαναβρίσκουν με νέο όνομα, Christkindelsmärik, δηλαδή η αγορά του Θείου Βρέφους. Η αλλαγή αυτή εξηγεί ένα πρακτικό ζήτημα που αφορά κάθε ταξιδιώτη. Οι μεγάλες ιστορικές αγορές, όπως του Στρασβούργου και της Νυρεμβέργης, ανήκουν στις εβδομάδες πριν από τα Χριστούγεννα και τελειώνουν όταν έρθει η γιορτή, άρα την παραμονή μαζεύουν τους πάγκους τους. Πιο ανατολικά, στην Πράγα και στη Βουδαπέστη, οι πάγκοι μένουν και μετά την αλλαγή του χρόνου. Διαλέγοντας αγορά λοιπόν διαλέγεις και ημερομηνίες.

Η αγορά όπως ξεκίνησε: Νυρεμβέργη και Στρασβούργο

Νυρεμβέργη

Η αγορά της Νυρεμβέργης (Christkindlesmarkt) στήνεται στην κεντρική πλατεία της παλιάς πόλης, τη Χάουπτμαρκτ (Hauptmarkt), με ξύλινους πάγκους που έχουν κόκκινες και άσπρες τέντες. Οι γραπτές αναφορές της φτάνουν ως τον 17ο αιώνα. Ανοίγει την Παρασκευή πριν από την πρώτη Κυριακή του Advent. Έτσι λένε οι καθολικοί και οι προτεστάντες τις τέσσερις εβδομάδες που προηγούνται των Χριστουγέννων. Το απόγευμα εκείνο το Θείο Βρέφος της πόλης, μια νεαρή Νυρεμβεργέζα με χρυσό στέμμα και λευκόχρυσο φόρεμα, απαγγέλλει τον πρόλογο από το μπαλκόνι της Φράουενκιρχε (Frauenkirche) και κηρύσσει την έναρξη. Δίπλα, στην πλατεία του Δημαρχείου, στήνεται μια μικρότερη αγορά με προϊόντα από πόλεις του εξωτερικού αδελφοποιημένες με τη Νυρεμβέργη, όπως η Γλασκώβη και η Βερόνα. Στην πλατεία Χανς Ζακς (Hans-Sachs-Platz) τα παιδιά βρίσκουν καρουζέλ, τρενάκι με ατμομηχανή και εργαστήρια όπου ψήνουν μπισκότα.

Στρασβούργο

Οι πάγκοι του Στρασβούργου, γύρω στους τριακόσιους, απλώνονται σε έντεκα σημεία της Μεγάλης Νήσου (Grande Île), του ιστορικού κέντρου που περικλείει ο ποταμός Ιλ (Ill). Η ιστορική αγορά βρίσκεται από τον 19ο αιώνα στην πλατεία Μπρολί (Place Broglie). Η ιδιαιτερότητα του Στρασβούργου είναι ότι η αγορά απλώνεται σε όλο το κέντρο, οπότε τα φώτα, οι στολισμένες προσόψεις και οι πάγκοι σε συνοδεύουν σε κάθε βόλτα. Για να τη γυρίσεις χωρίς βιασύνη θέλεις δύο απογεύματα.

Αγορά μαζί με αξιοθέατα: Βιέννη, Πράγα, Βουδαπέστη

Βιέννη

Η Βιέννη έχει περισσότερες από είκοσι αγορές και η καθεμία έχει διαφορετικό σκηνικό: το νεογοτθικό Δημαρχείο, την αυλή του Σένμπρουν, τον κήπο του Μπελβεντέρε, τα στενά του Σπίτελμπεργκ. Η πόλη ταιριάζει σε όποιον θέλει να μοιράσει τη μέρα του ανάμεσα σε παλάτια και μουσεία το πρωί και πάγκους το απόγευμα. Τις αγορές μία προς μία, μαζί με τις συναυλίες των γιορτών, τις περιγράφουμε στο άρθρο για τα Χριστούγεννα στη Βιέννη.

Πράγα

Στην Πράγα οι δύο μεγάλες αγορές απέχουν μερικά λεπτά με τα πόδια. Η μία βρίσκεται στην Πλατεία της Παλιάς Πόλης, λίγα βήματα από το αστρονομικό ρολόι. Η άλλη στήνεται στην πλατεία Βάτσλαβ (Václavské náměstí). Η Πράγα είναι η πιο βολική επιλογή για όποιον θέλει αγορά και μεσαιωνική πόλη στο ίδιο ταξίδι, χωρίς μετακινήσεις, γιατί από τη Γέφυρα του Καρόλου ως το Κάστρο όλα είναι προσβάσιμα με τα πόδια. Περισσότερα για τις πλατείες και τον καιρό του Δεκεμβρίου θα βρεις στο άρθρο για τα Χριστούγεννα στην Πράγα.

Βουδαπέστη

Η Βουδαπέστη ανοίγει τις αγορές της από τα μέσα Νοεμβρίου. Οι δύο κεντρικές είναι στην πλατεία Βέρεσμαρτι (Vörösmarty tér) και μπροστά στη Βασιλική του Αγίου Στεφάνου, όπου τα βράδια η πρόσοψη της εκκλησίας γίνεται οθόνη για φωτεινές προβολές. Ταιριάζει σε όποιον θέλει να συνδυάσει την αγορά με τα θερμά λουτρά της πόλης. Τι λειτουργεί κάθε μέρα των γιορτών, το εξηγούμε στο άρθρο για τη Βουδαπέστη στις γιορτές.

Μικρές πόλεις, μικρές αποστάσεις: Κολμάρ, Μπριζ, Κρακοβία

Κολμάρ

Το Κολμάρ απέχει μισή ώρα με το τρένο από το Στρασβούργο και έχει έξι αγορές μέσα στο ιστορικό του κέντρο. Στην πλατεία των Δομινικανών (Place des Dominicains) θα βρεις στολίδια και χειροτεχνίες, ενώ στο κλειστό κτίριο του Κόιφχους (Koïfhus) εκθέτουν τη δουλειά τους περίπου είκοσι τεχνίτες. Στη Μικρή Βενετία (Petite Venise), τη γειτονιά των καναλιών, στήνεται αγορά για παιδιά, με καρουζέλ και ένα γιγάντιο γραμματοκιβώτιο για τα γράμματα προς τον Άγιο Βασίλη. Η πόλη είναι μικρή, οπότε τις έξι αγορές τις γυρίζεις σε ένα απόγευμα.

Μπριζ και Βρυξέλλες

Στη Μπριζ η αγορά στήνεται στη Μαρκτ (Markt), κάτω από τον μεσαιωνικό πύργο του Μπέλφορτ (Belfort). Λίγο νοτιότερα, στη μικρότερη πλατεία Σιμόν Στέβιν (Simon Stevinplein), οι πάγκοι έχουν πιο τοπικό χαρακτήρα. Το παγοδρόμιο βρίσκεται στο πάρκο του Βασιλιά Αλβέρτου, κοντά στη λίμνη Μίνεβατερ (Minnewater). Οι Βρυξέλλες απέχουν μία ώρα με το τρένο και η αγορά τους ξεπερνά τα διακόσια ξύλινα σπιτάκια. Στη Μεγάλη Πλατεία (Grand-Place) στήνεται το δέντρο της πόλης, ενώ τα βράδια η πλατεία φωτίζεται με παράσταση ήχου και φωτός.

Κρακοβία

Η αγορά της Κρακοβίας στήνεται στη Ρίνεκ Γκουβνι (Rynek Główny), μια από τις μεγαλύτερες μεσαιωνικές πλατείες της Ευρώπης. Η γιορτή της πόλης όμως είναι οι φάτνες. Την πρώτη Πέμπτη του Δεκεμβρίου οι κατασκευαστές τους τις παρατάσσουν στα σκαλιά του αγάλματος του ποιητή Άνταμ Μιτσκιέβιτς για τον διαγωνισμό που διοργανώνεται από το 1937. Οι κρακοβιανές φάτνες (szopki) είναι μικρογραφίες εκκλησιών της πόλης, με πύργους από χρωματιστό αλουμινόχαρτο. Έχουν ενταχθεί στον κατάλογο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Μετά τον διαγωνισμό εκτίθενται στο Μουσείο της Κρακοβίας.

Πότε ανοίγουν και πότε κλείνουν

Οι περισσότερες αγορές ανοίγουν λίγο πριν από την πρώτη Κυριακή του Advent, δηλαδή στα τέλη Νοεμβρίου ή στις πρώτες μέρες του Δεκεμβρίου. Η Βουδαπέστη και η Βιέννη ξεκινούν από τα μέσα Νοεμβρίου, ενώ η Μπριζ λίγες μέρες νωρίτερα από τις υπόλοιπες. Η μεγάλη διαφορά είναι στο κλείσιμο, που χωρίζει τις αγορές σε τρεις ομάδες.

Στην πρώτη ανήκουν η Νυρεμβέργη και το Στρασβούργο. Η Νυρεμβέργη κλείνει στις δύο το μεσημέρι της 24ης Δεκεμβρίου. Το Στρασβούργο κλείνει το απόγευμα της ίδιας μέρας, ενώ από τις 25 Δεκεμβρίου ως την Πρωτοχρονιά δεν μένει ούτε ένας πάγκος. Αν το ταξίδι σου ξεκινάει στις 23 Δεκεμβρίου, θα δεις αυτές τις δύο αγορές μόνο για ένα βράδυ.

Η δεύτερη ομάδα συνεχίζει λίγες μέρες μετά τη γιορτή. Το Κολμάρ μένει ανοιχτό και ανήμερα τα Χριστούγεννα, ως τα τέλη Δεκεμβρίου. Στη Βιέννη η αγορά του Δημαρχείου κλείνει στις 26 Δεκεμβρίου, ενώ στη Βουδαπέστη η πλατεία Βέρεσμαρτι κρατάει ως την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Η τρίτη ομάδα περνάει την αλλαγή του χρόνου. Η Πράγα μένει ως τα Θεοφάνεια, όπως και η αγορά του Σένμπρουν στη Βιέννη. Οι Βρυξέλλες και η Μπριζ κλείνουν το πρώτο Σαββατοκύριακο του Ιανουαρίου, η Βασιλική του Αγίου Στεφάνου στη Βουδαπέστη την 1η Ιανουαρίου, ενώ η Κρακοβία κρατάει τους πάγκους και την Πρωτοχρονιά. Για όσους σχεδιάζουν ταξίδια της Πρωτοχρονιάς με αγορά, αυτές είναι οι πόλεις που θα τη βρουν ανοιχτή.

Την παραμονή των Χριστουγέννων σχεδόν όλες οι αγορές κλείνουν νωρίς το απόγευμα, γιατί οι ντόπιοι γιορτάζουν στο σπίτι. Οι Βρυξέλλες, για παράδειγμα, μαζεύουν τους πάγκους στις έξι, τόσο στις 24 όσο και στις 31 Δεκεμβρίου.

Τι πίνεις και τι τρως σε κάθε αγορά

Το ζεστό κρασί είναι κοινό σε όλες, αλλά αλλάζει όνομα και χαρακτήρα από χώρα σε χώρα. Στη Γερμανία λέγεται Glühwein, στην Αλσατία vin chaud, με γαρίφαλο και κανέλα, στην Τσεχία svařák, στην Ουγγαρία forralt bor και στην Πολωνία grzaniec. Η Βιέννη έχει και το πόντς (Punsch), πιο γλυκό, με βάση τα φρούτα, ενώ η Πράγα σερβίρει ζεστό υδρόμελι (medovina).

Η Νυρεμβέργη ταυτίζεται με τα μελόψωμά της (Lebkuchen) και με τα μικρά ψητά λουκάνικα της πόλης (Nürnberger Rostbratwürste). Το πιο χαρακτηριστικό της σουβενίρ είναι τα ανθρωπάκια από αποξηραμένα δαμάσκηνα (Zwetschgenmännle). Στην Αλσατία θα δοκιμάσεις τα μικρά χριστουγεννιάτικα μπισκότα σε διάφορα σχήματα (bredele) και το αρωματικό μελόψωμο (pain d'épices). Στο Κολμάρ υπάρχει και αγορά γεύσεων, όπου σεφ μαγειρεύουν αλσατικά πιάτα για να τα φας επιτόπου.

Στην Πράγα οι πάγκοι ψήνουν χοιρομέρι στη σούβλα, το οποίο κόβουν μπροστά σου, ενώ κάθε γωνιά της αγοράς μυρίζει trdelník, ένα γλυκό ζύμης που ψήνεται τυλιγμένο γύρω από περιστρεφόμενο κύλινδρο. Η Βουδαπέστη έχει το συγγενικό της kürtőskalács, που ψήνεται πάνω από κάρβουνα και πασπαλίζεται με ζάχαρη, καθώς και το λάνγκος (lángos), την τηγανητή πίτα με ξινή κρέμα και τυρί. Στην Κρακοβία ζήτα oscypek, το καπνιστό τυρί από πρόβειο γάλα των Τάτρα, ψημένο στη σχάρα και σερβιρισμένο με μαρμελάδα από κράνμπερι. Στη Μπριζ το φαγητό της αγοράς είναι το φλαμανδικό μοσχάρι μαγειρεμένο στη μπίρα (stoofvlees), σερβιρισμένο μέσα σε ψωμί, μαζί με βάφλες και τηγανητές πατάτες.

Πόσες ημέρες θέλει κάθε αγορά

Η αγορά από μόνη της θέλει ένα ή δύο απογεύματα, αφού οι πάγκοι ζωντανεύουν όταν νυχτώσει. Τις ημέρες τις ορίζει η πόλη γύρω της.

Η Νυρεμβέργη θέλει δύο διανυκτερεύσεις για την αγορά και την παλιά πόλη με το κάστρο της. Με μια τρίτη προσθέτεις το Μόναχο, μία ώρα μακριά με το τρένο. Στο Στρασβούργο τρεις νύχτες αρκούν για την πόλη μαζί με το Κολμάρ, ενώ κάθε επιπλέον μέρα σε πάει στα χωριά του Δρόμου του Κρασιού, που στήνουν τις δικές τους μικρές αγορές.

Για τη Βιέννη, την Πράγα και τη Βουδαπέστη χρειάζεσαι τουλάχιστον τρεις νύχτες σε καθεμία, αφού η αγορά μοιράζεται τη μέρα με τα αξιοθέατα. Οι τρεις πόλεις συνδέονται με τρένο, οπότε ταιριάζουν και σε ένα μεγαλύτερο ταξίδι που τις περνάει όλες. Οι Βρυξέλλες με τη Μπριζ χωράνε σε τρεις νύχτες, με τη μία μέρα αφιερωμένη στη Μπριζ. Στην Κρακοβία οι τρεις νύχτες σου αφήνουν χρόνο για τα αλατωρυχεία της Βιελίτσκα (Wieliczka), λίγο έξω από την πόλη.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η παλαιότερη χριστουγεννιάτικη αγορά της Ευρώπης;

Τον τίτλο τον διεκδικούν πολλές πόλεις. Η Βιέννη είχε «αγορά του Δεκεμβρίου» ήδη από τα τέλη του 13ου αιώνα. Το Στρασβούργο έχει το Christkindelsmärik από το 1570 και θεωρεί την αγορά του την παλαιότερη της Γαλλίας. Η Νυρεμβέργη έχει γραπτές αναφορές από τον 17ο αιώνα.

Ποιες χριστουγεννιάτικες αγορές μένουν ανοιχτές μετά τα Χριστούγεννα;

Η Πράγα και η αγορά του Σένμπρουν στη Βιέννη μένουν ως τα Θεοφάνεια. Οι Βρυξέλλες και η Μπριζ κλείνουν το πρώτο Σαββατοκύριακο του Ιανουαρίου. Το Κολμάρ και η Βουδαπέστη κρατούν ως τα τέλη Δεκεμβρίου ή την αρχή του νέου χρόνου. Η Νυρεμβέργη και το Στρασβούργο κλείνουν την παραμονή.

Πληρώνεις είσοδο στις χριστουγεννιάτικες αγορές;

Η είσοδος είναι ελεύθερη, αφού οι αγορές στήνονται σε ανοιχτές πλατείες. Πληρώνεις ό,τι αγοράζεις, ενώ στα ζεστά ποτά συνήθως αφήνεις εγγύηση για την κούπα, την οποία παίρνεις πίσω όταν την επιστρέψεις. Πολλοί την κρατούν για ενθύμιο.

Ποια χριστουγεννιάτικη αγορά ταιριάζει σε οικογένεια με παιδιά;

Η Νυρεμβέργη έχει ξεχωριστή αγορά για παιδιά, με καρουζέλ, μικρή ρόδα και εργαστήρια. Το Κολμάρ στήνει την παιδική του αγορά στη Μικρή Βενετία, ενώ η Μπριζ έχει παγοδρόμιο ανοιχτό όλη μέρα. Στη Βιέννη τα παιδιά βρίσκουν παγοδρόμιο και καρουζέλ στο Δημαρχείο και στο Σένμπρουν.

Οι θέσεις για τα ταξίδια του Δεκεμβρίου κλείνουν νωρίς, οπότε όσο πιο νωρίς κανονίσεις, τόσο περισσότερες ημερομηνίες θα έχεις να διαλέξεις. Δες τα οργανωμένα ταξίδια των Χριστουγέννων με αναχωρήσεις για τις πόλεις των αγορών.