Γιορτές στη Μάλτα: από τα φώτα της Βαλέτας ως την παραμονή

Στο μυαλό των περισσότερων η Μάλτα είναι καλοκαιρινός προορισμός, νησί με βράχια και διάφανο νερό. Η εκδοχή του Δεκεμβρίου είναι άλλο πράγμα. Το θερμόμετρο κάθεται ανάμεσα στους δεκαέξι και τους είκοσι βαθμούς, οι δρόμοι της Βαλέτας στολίζονται ανάμεσα σε μπαρόκ προσόψεις του δέκατου έβδομου αιώνα, στα παράθυρα των σπιτιών ανάβουν φάτνες, ενώ η αλλαγή του χρόνου γίνεται σε μια πλατεία μπροστά από το παλάτι των Ιπποτών. Είναι ο ίδιος τόπος με εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα.

Αξίζει η Μάλτα τα Χριστούγεννα;

Αξίζει, με μία προϋπόθεση: να ξέρεις τι αγοράζεις. Η Μάλτα προσφέρει μια πόλη που φωτίζεται ολόκληρη, ένα έθιμο φάτνης που το κρατάνε σχεδόν όλα τα σπίτια, καθώς και ημέρες αρκετά ζεστές για να περπατάς από το πρωί ως το βράδυ. Ο Δεκέμβριος είναι χαμηλή περίοδος για το νησί, με εξαίρεση τις ημέρες γύρω από την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, που είναι οι ακριβότερες της περιόδου. Αν σε ενδιαφέρει η γιορτινή ατμόσφαιρα χωρίς το κρύο της κεντρικής Ευρώπης, η Μάλτα είναι από τις λίγες επιλογές με απευθείας πτήση.

Το αντεπιχείρημα είναι ο καιρός. Ο Δεκέμβριος είναι ο βροχερότερος μήνας του χρόνου, οπότε μία ή δύο ημέρες με μπόρες είναι πιθανές.

Τα Χριστούγεννα: φάτνες, φώτα και μια λειτουργία με παιδί

Το πιο ζωντανό έθιμο λέγεται presepju. Είναι η φάτνη, φτιαγμένη με pasturi, δηλαδή μικρά ειδώλια από πηλό ή πλαστικό, που στήνεται μέσα στα σπίτια. Τα αγαλματίδια του νεογέννητου μπαίνουν σε παράθυρα και μπαλκόνια και φωτίζονται τα βράδια, οπότε στις γειτονιές το βλέπεις περπατώντας.

Στη λειτουργία των Χριστουγέννων το κήρυγμα δεν το κάνει ο ιερέας. Το αναλαμβάνει ένα παιδί, αγόρι ή κορίτσι, που έχει μάθει το κείμενο απέξω. Η πιο επιβλητική εκδοχή γίνεται στον Συγκαθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη στη Βαλέτα, κάτω από την οροφή του Ματτία Πρέτι.

Στην Γκότζο στήνεται κάθε χρόνο το Bethlehem f'Għajnsielem, μια ζωντανή φάτνη σε έκταση γύρω στα είκοσι στρέμματα. Λειτουργεί από τις 8 Δεκεμβρίου ως τις 2 Ιανουαρίου, με ηθοποιούς που αναπαριστούν παλιά επαγγέλματα, ζώα και φωτιές. Απέχει δέκα λεπτά με τα πόδια από το λιμάνι του πορθμείου, ανηφορικά.

Ο στολισμός συγκεντρώνεται στη Βαλέτα και στο Σλίεμα. Στη Βαλέτα η Merchants Street είναι η πιο φωτισμένη, ενώ στην είσοδο της πόλης στήνεται κάθε χρόνο η Fairyland, με παγοδρόμιο και αγορά. Τα χωριά στολίζουν τους δικούς τους δρόμους, συχνά με περισσότερο κέφι από την πρωτεύουσα.

Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς

Ο εθνικός εορτασμός γίνεται στην πλατεία Αγίου Γεωργίου στη Βαλέτα, μπροστά από το Μεγάλο Παλάτι. Ξεκινά γύρω στις δέκα το βράδυ και κρατάει ως τις δύο, με σκηνή, DJ, φωτορυθμικές προβολές στις προσόψεις και πυροτεχνήματα τα μεσάνυχτα. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Η Republic Street γεμίζει κι αυτή, οπότε αν θέλεις θέα στη σκηνή χρειάζεται να είσαι εκεί νωρίτερα.

Η πιο ήσυχη εκδοχή είναι στη Βικτόρια της Γκότζο, στην πλατεία Ανεξαρτησίας. Ξεκινά νωρίτερα, γύρω στις εννέα, με ζωντανή μουσική και πυροτεχνήματα πάνω από την πόλη. Ταιριάζει σε όσους ταξιδεύουν με παιδιά.

Το δείπνο της παραμονής θέλει κράτηση από πολύ νωρίς. Τα εστιατόρια της Βαλέτας και του Σλίεμα βγάζουν κλειστά μενού και γεμίζουν πριν από τα μέσα Δεκεμβρίου, ιδίως όσα έχουν θέα στο λιμάνι. Η επιστροφή στο ξενοδοχείο μετά τα πυροτεχνήματα είναι το δεύτερο σημείο που θέλει σκέψη, γιατί τα ταξί εκείνη την ώρα δουλεύουν με προσυμφωνημένες διαδρομές.

Μια διευκρίνιση για την ονομασία, επειδή κυκλοφορεί λάθος: η πρώτη του έτους λέγεται στα μαλτέζικα L-Ewwel tas-Sena.

Τι τρως τις γιορτές

Δύο πράγματα είναι αποκλειστικά της περιόδου. Τα qagħaq tal-għasel είναι δαχτυλίδια από ζύμη γεμισμένα με μελάσα, που τα βρίσκεις στους φούρνους από τις αρχές Δεκεμβρίου. Η imbuljuta tal-qastan είναι ζεστό ρόφημα με κάστανα και κακάο, που σερβίρεται παραδοσιακά μετά τη νυχτερινή λειτουργία και στην παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Στα υπόλοιπα η μαλτέζικη κουζίνα δεν αλλάζει για τις γιορτές. Το κουνέλι στο κρασί παραμένει το εθνικό πιάτο, τα pastizzi με ρικότα είναι το πρωινό των ντόπιων, ενώ τα ψαροχώρια της Μαρσασλόκ σερβίρουν ό,τι βγήκε το ίδιο πρωί.

Τι προλαβαίνεις πέρα από τη γιορτή

Η Βαλέτα περπατιέται ολόκληρη σε μία ημέρα. Είναι μικρή, χτισμένη σε κάνναβο, με τον Συγκαθεδρικό του Αγίου Ιωάννη και τους Κήπους Μπαράκα να δίνουν θέα στο Μεγάλο Λιμάνι και στις Τρεις Πόλεις απέναντι.

Η Μντίνα θέλει μισή ημέρα. Είναι η παλιά πρωτεύουσα, κλειστή στα αυτοκίνητα. Τον χειμώνα, μόλις πέσει η μέρα, αδειάζει εντελώς από κόσμο. Το παρατσούκλι της, σιωπηλή πόλη, βγάζει νόημα μόνο εκτός σεζόν.

Απέναντι από τη Βαλέτα, στην άλλη πλευρά του Μεγάλου Λιμανιού, βρίσκονται οι Τρεις Πόλεις. Η Βιτοριόζα με τα στενά της και τη μαρίνα, η Σένγκλεα με τη θέα πίσω στην πρωτεύουσα, η Κοσπίκουα ανάμεσά τους. Φτάνεις με το παραδοσιακό καϊκι, το dgħajsa, από τον Κάτω Κήπο Μπαράκα σε λίγα λεπτά. Είναι το κομμάτι της Μάλτας που κρατάει ακόμα την όψη του δέκατου έκτου αιώνα.

Η Γκότζο θέλει δική της ημέρα. Το πορθμείο ξεκινά από τη Τσίρκεουα και κάνει γύρω στα είκοσι πέντε λεπτά. Εκεί βρίσκονται η Βικτόρια με την ακρόπολή της, οι ναοί της Τζγκαντίγια και η ζωντανή φάτνη.

Τρεις πλήρεις ημέρες καλύπτουν τα βασικά. Τέσσερις χωράνε και την Γκότζο χωρίς βιασύνη.

Πρακτικά

Η πτήση από την Αθήνα κρατάει κάτω από δύο ώρες, οπότε ακόμα και ένα τριήμερο βγάζει νόημα.

Για διαμονή, η Βαλέτα σε βάζει μέσα στον εορτασμό και σου γλιτώνει τη μετακίνηση της νύχτας. Το Σλίεμα έχει περισσότερα ξενοδοχεία, περισσότερα μαγαζιά και σύνδεση με τη Βαλέτα μέσω πορθμείου σε λίγα λεπτά. Από το Σλίεμα η επιστροφή μετά τα μεσάνυχτα γίνεται με ταξί, γιατί το πορθμείο δεν έχει δρομολόγια τόσο αργά.

Το νησί καλύπτεται με λεωφορεία και όλες οι γραμμές περνούν από τον σταθμό έξω από την πύλη της Βαλέτας. Οι αποστάσεις είναι μικρές, οι διαδρομές όμως αργές λόγω των στάσεων.

Για ρούχα, στρώσεις. Μπλούζα με ένα αντιανεμικό από πάνω καλύπτει τη μέρα, ενώ το βράδυ η υγρασία κάνει τους δεκαεπτά βαθμούς να μοιάζουν με δεκατρείς. Ομπρέλα στη βαλίτσα.

Συχνές ερωτήσεις

Αξίζει η Μάλτα τα Χριστούγεννα;

Αξίζει αν ψάχνεις γιορτινή ατμόσφαιρα με ήπιο καιρό, φώτα σε μπαρόκ δρόμους και έθιμα που τα κρατάνε ακόμα οι ντόπιοι. Το χιόνι και οι μεγάλες αγορές με τα ξύλινα σπιτάκια ανήκουν σε άλλους προορισμούς.

Πού γίνεται ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς;

Στην πλατεία Αγίου Γεωργίου στη Βαλέτα, με ελεύθερη είσοδο, από τις δέκα το βράδυ ως τις δύο. Πυροτεχνήματα στα μεσάνυχτα. Στην Γκότζο γίνεται αντίστοιχη εκδήλωση στην πλατεία Ανεξαρτησίας της Βικτόριας.

Τι καιρό έχει τον Δεκέμβριο;

Μέσες θερμοκρασίες από δεκαέξι ως είκοσι βαθμούς, με υγρασία που κάνει τα βράδια να φαίνονται πιο κρύα. Είναι ο βροχερότερος μήνας του χρόνου, αλλά με πολλές ηλιόλουστες ημέρες.

Πόσες ημέρες χρειάζεται;

Τρεις για Βαλέτα, Μντίνα και τη γιορτή. Τέσσερις αν θέλεις και την Γκότζο.

Τι είναι το presepju;

Η παραδοσιακή φάτνη με τα pasturi, τα μικρά ειδώλια. Στήνεται στα σπίτια και φωτίζεται σε παράθυρα και μπαλκόνια σε όλες τις γειτονιές.

Λειτουργεί η ζωντανή φάτνη στην Γκότζο;

Στήνεται κάθε χρόνο στο Γκαϊνσιέλεμ και λειτουργεί από τις 8 Δεκεμβρίου ως τις 2 Ιανουαρίου. Το ωράριο αλλάζει ανά ημέρα, οπότε χρειάζεται έλεγχος πριν τη διαδρομή.

Αν θέλεις να περάσεις τις γιορτές στη Μάλτα χωρίς να οργανώσεις μόνος σου πτήσεις, διαμονή και μεταφορές, δες τα πακέτα που διαθέτουμε για Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά.