Στη Ζυρίχη η νύχτα της παραμονής κρατάει μια μικρή έκπληξη για όποιον περιμένει τα πυροτεχνήματα στο χτύπημα της δωδεκάτης. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα χτυπούν για σχεδόν είκοσι λεπτά οι καμπάνες του Γκρόσμυνστερ (Grossmünster), στις δώδεκα ο κόσμος στις όχθες της λίμνης ανταλλάσσει ευχές, όμως τα πυροτεχνήματα αργούν ακόμα. Στις 00:19 σβήνουν τα φώτα του κέντρου και ένα λεπτό αργότερα ο ουρανός πάνω από τη λίμνη γεμίζει χρώματα, που καθρεφτίζονται σε νερό κατασκότεινο εκείνη τη στιγμή. Τον Δεκέμβριο η πόλη έχει χορωδίες που τραγουδούν πάνω σε μια εξέδρα σε σχήμα έλατου, μια αγορά μέσα στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό και ένα βουνό μισή ώρα από το κέντρο, οπότε οι γιορτές εδώ μοιράζονται ανάμεσα στην πόλη και στο χιόνι.

Η βραδιά της 31ης γύρω από τη λίμνη

Η γιορτή της παραμονής λέγεται Silvesterzauber και στήνεται γύρω από τη λεκάνη της λίμνης (Seebecken), εκεί όπου η λίμνη της Ζυρίχης στενεύει και γίνεται ο ποταμός Λίματ (Limmat). Ξεκινά από το απόγευμα με πάγκους φαγητού, μπαρ και χώρο για παιδιά. Από το βράδυ τρεις εξέδρες με μουσική, στην αποβάθρα Σίφλεντε (Schifflände), στην πλατεία Μπούρκλι (Bürkliplatz) και στην προκυμαία Ζενεράλ Γκιζάν (General-Guisan-Quai), κρατούν τον κόσμο στον χορό ως τα ξημερώματα. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Εισιτήριο πληρώνεις μόνο για τα πάρτι στις τέντες και για μια ζώνη με θερμαινόμενες πίστες στη Ζενεράλ Γκιζάν.

Τα ιδιωτικά βεγγαλικά απαγορεύονται στον χώρο της γιορτής και η αστυνομία της πόλης το ελέγχει. Όποιος θέλει να δει τα πυροτεχνήματα από ψηλά κλείνει τραπέζι σε εστιατόριο με θέα στη λίμνη, ενώ η εταιρεία των πλοίων της λίμνης βγάζει την παραμονή ένα πλοίο με γιορτινό δείπνο πολλών πιάτων, που ανοίγεται προς τα πυροτεχνήματα. Τα δείπνα και τα γκαλά των μεγάλων ξενοδοχείων θέλουν κράτηση από νωρίς. Αν κοιτάς τα οργανωμένα ταξίδια της Πρωτοχρονιάς, η βραδιά της λίμνης χωράει σε όσα αναχωρούν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου.

Για την επιστροφή στο ξενοδοχείο δεν χρειάζεσαι ταξί. Τα τρένα, τα τραμ και τα λεωφορεία κυκλοφορούν ως τις τέσσερις το πρωί. Αμέσως μετά τα πυροτεχνήματα τα βαγόνια γεμίζουν ασφυκτικά, οπότε μια στάση για ζεστό κρασί πριν φύγεις σου δίνει περισσότερες πιθανότητες να βρεις θέση.

Ο Δεκέμβριος πριν από τις γιορτές

Στα τέλη Νοεμβρίου ανάβει η Λούσι (Lucy), η φωτεινή κατασκευή με σχεδόν δώδεκα χιλιάδες κρύσταλλα που σκεπάζει την εμπορική Μπάνχοφστρασε (Bahnhofstrasse) για περισσότερο από ένα χιλιόμετρο. Μένει αναμμένη ως τα Θεοφάνια. Τις ίδιες μέρες ανοίγουν και οι αγορές. Η μεγαλύτερη στήνεται μέσα στην αίθουσα του κεντρικού σταθμού, με πάνω από εκατό ξύλινα περίπτερα γύρω από ένα πελώριο δέντρο και ένα βαγόνι-εστιατόριο για φοντί. Μπροστά από το Φραουμύνστερ (Fraumünster), στην πλατεία Μύνστερχοφ (Münsterhof), στήνεται μια μικρότερη αγορά με πάγκους από καταστήματα και μικρές επιχειρήσεις της πόλης, ενώ στα σοκάκια του Νίντερντορφ (Niederdorf) απλώνονται γύρω στις εβδομήντα καλύβες.

Η πιο ξεχωριστή είναι το «δέντρο που τραγουδά» στην πλατεία Βέρντμυλε (Werdmühleplatz), στην αρχή της Μπάνχοφστρασε. Είναι μια εξέδρα σε σχήμα έλατου όπου ανεβαίνουν περισσότερες από σαράντα χορωδίες, παιδικές και μεγάλων, για σετ μισής ώρας κάθε βράδυ και από νωρίς το απόγευμα τα Σαββατοκύριακα. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Εδώ μετράει η ημερομηνία του ταξιδιού. Σχεδόν όλες οι αγορές κλείνουν στις 23 ή στις 24 Δεκεμβρίου. Όποιος φτάσει για την Πρωτοχρονιά βρίσκει τη Λούσι αναμμένη και την πόλη στολισμένη, όμως τα περίπτερα έχουν ήδη μαζευτεί. Αν οι αγορές είναι ο λόγος του ταξιδιού, οι χριστουγεννιάτικες εκδρομές με αναχώρηση λίγες μέρες πριν από τα Χριστούγεννα προλαβαίνουν τις τελευταίες τους μέρες.

Τι κοστίζει η Ελβετία και πώς το διαχειρίζεσαι

Η Ζυρίχη είναι ακριβή πόλη για όποιον έρχεται από την Ελλάδα, οπότε η καλύτερη προετοιμασία είναι να ξέρεις πού δεν χρειάζεται να πληρώσεις. Η γιορτή της παραμονής, οι αγορές και οι χορωδίες είναι δωρεάν. Η πόλη έχει περισσότερες από χίλιες διακόσιες βρύσες στους δρόμους της και το νερό τους πίνεται, άρα ένα μπουκάλι στην τσάντα αρκεί για όλη τη μέρα. Αν σε κάποια βρύση το νερό δεν είναι πόσιμο, υπάρχει πινακίδα.

Για τις μετακινήσεις η Zürich Card, για 24 ή 72 ώρες, καλύπτει τραμ, λεωφορεία, τρένα, πλοία και τελεφερίκ στη Ζυρίχη και τα περίχωρα, με δωρεάν ή μειωμένη είσοδο στα περισσότερα μουσεία της πόλης. Συμφέρει τις μέρες που συνδυάζεις μουσεία με πολλές διαδρομές.

Το νόμισμα είναι το ελβετικό φράγκο, όμως οι κάρτες περνούν σχεδόν παντού, ακόμα και στους πάγκους της αγοράς του σταθμού. Ένα έξοδο που δεν το περιμένεις είναι το κινητό. Η Ελβετία δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οπότε η περιαγωγή χωρίς χρέωση της ΕΕ δεν ισχύει εκεί και τα δεδομένα μπορεί να χρεωθούν ακριβά. Ρώτα την εταιρεία σου πριν φύγεις ή πάρε μια eSIM για την Ελβετία.

Τι τρως και τι βρίσκεις κλειστό

Το φοντί και η ρακλέτ είναι τα φαγητά της παρέας. Τα σερβίρουν στις αγορές και σε εστιατόρια όλο τον χειμώνα. Το πιάτο που η Ζυρίχη θεωρεί δικό της είναι το ζυριχέζικο γκεσνέτσελτες (Zürcher Geschnetzeltes), μοσχαρίσιο κρέας κομμένο σε λεπτές λωρίδες, που έρχεται με ρέστι, την ελβετική τηγανητή πατάτα. Τις εβδομάδες πριν από τα Χριστούγεννα θα βρεις στα καταστήματα τα τίργκελ (Tirggel), λεπτά και πολύ σκληρά μπισκότα από μέλι, τζίντζερ, γλυκάνισο, κόλιανδρο και ροδόνερο. Αναφέρονται ήδη από τον 15ο αιώνα και παίρνουν σχήμα σε ξύλινα καλούπια με παραστάσεις της παλιάς Ζυρίχης. Τα αφήνεις να μαλακώσουν στο στόμα για να βγει το άρωμα του μελιού.

Το ελβετικό αντίστοιχο της βασιλόπιτας είναι το γλυκό των Τριών Μάγων (Dreikönigskuchen), ένα ψωμί των Θεοφανίων από ζύμη με μαγιά, βούτυρο, σταφίδες και αμύγδαλα, που κρύβει μέσα ένα μικρό ειδώλιο βασιλιά. Όποιος το βρει στο κομμάτι του «βασιλεύει» για εκείνη τη μέρα. Παλιά έκρυβαν ένα κουκί. Το έθιμο απλώθηκε σε όλη τη χώρα από τη δεκαετία του 1950.

Πριν κλείσεις ημερομηνίες, κοίτα τις αργίες. Στις 24 και στις 31 Δεκεμβρίου τα περισσότερα καταστήματα κλείνουν νωρίς το απόγευμα. Στις 25 και 26 Δεκεμβρίου, όπως και στις 1 και 2 Ιανουαρίου, είναι κλειστά. Η 2α Ιανουαρίου, η Μπέρχτολντσταγκ (Berchtoldstag), είναι επίσημη αργία στη Ζυρίχη, οπότε η Πρωτοχρονιά εδώ κρατάει δύο μέρες. Τα εστιατόρια, τα μουσεία και μέρος των καταστημάτων στους σταθμούς μένουν συνήθως ανοιχτά, με μειωμένο ωράριο.

Μια μέρα έξω από την πόλη

Το πιο κοντινό βουνό είναι το Ούετλιμπεργκ (Uetliberg), στα 871 μέτρα, περίπου μισή ώρα με το τρένο από το κέντρο. Από την κορυφή βλέπεις όλη την πόλη και τη λίμνη, ενώ με καθαρό ουρανό και τις Άλπεις. Τις μέρες που η Ζυρίχη σκεπάζεται από ομίχλη, η κορυφή βγαίνει συχνά πάνω από αυτή. Όταν χιονίσει, τα μονοπάτια του γίνονται διαδρομές για έλκηθρο.

Η Λουκέρνη, με την ξύλινη σκεπαστή γέφυρα και το μνημείο του Λιονταριού, απέχει λιγότερο από μία ώρα με το τρένο. Οι καταρράκτες του Ρήνου, κοντά στο Σαφχάουζεν (Schaffhausen) βόρεια της πόλης, είναι επισκέψιμοι όλο τον χρόνο, μέρα και νύχτα.

Η πιο ασυνήθιστη εκδρομή της περιόδου είναι προς τα χωριά του Άπεντσελ Άουσερόντεν (Appenzell Ausserrhoden), όπως το Ούρνες (Urnäsch), το Χέριζαου (Herisau) και το Χούντβιλ (Hundwil). Εκεί η παραμονή της Πρωτοχρονιάς γιορτάζεται δύο φορές, στις 31 Δεκεμβρίου και στις 13 Ιανουαρίου, την παλιά παραμονή του Ιουλιανού ημερολογίου, επειδή οι κάτοικοι αρνήθηκαν να δεχτούν το νέο ημερολόγιο που καθιερώθηκε το 1582. Από τα χαράματα, όσο είναι ακόμα σκοτάδι, παρέες ανδρών με στολές και μάσκες, οι Σιλβέστερκλάους (Silvesterchlausen), γυρίζουν από αγρόκτημα σε αγρόκτημα με τεράστια κουδούνια. Σε κάθε σπίτι τραγουδούν τρία αργά γιόντελ για να ευχηθούν. Άλλοι φορούν βελούδινες στολές και σκαλιστά καπέλα με σκηνές από τη ζωή του χωριού, άλλοι στολές από κλαδιά, βρύα και άχυρα με τρομακτικές μάσκες. Γύρω στο μεσημέρι κατεβαίνουν στην κοιλάδα. Όταν η μέρα πέφτει Κυριακή, το έθιμο γίνεται το Σάββατο. Το Ούρνες έχει σταθμό στη γραμμή των σιδηροδρόμων του Άπεντσελ, με αλλαγή στο Γκόσαου (Gossau).

Καιρός, μετακινήσεις και πόσες νύχτες

Τον Δεκέμβριο η θερμοκρασία κινείται γύρω από το μηδέν και η ομίχλη πάνω από την πόλη είναι συχνή, οπότε για τη βραδιά της λίμνης χρειάζεσαι ζεστό μπουφάν, σκούφο και γάντια. Το αεροδρόμιο απέχει περίπου δέκα λεπτά με το τρένο από τον κεντρικό σταθμό. Στο κέντρο κινείσαι με τα πόδια και με τα τραμ.

Τρεις διανυκτερεύσεις αρκούν για την παλιά πόλη, τη βραδιά της 31ης και μία εκδρομή, στο Ούετλιμπεργκ ή στη Λουκέρνη. Με τέσσερις ή πέντε μέρες χωράνε και οι καταρράκτες του Ρήνου, ένα αλπικό τρένο ή τα χωριά του Άπεντσελ. Λογάριασε ότι η 1η και η 2α Ιανουαρίου είναι ήσυχες μέρες στην πόλη, οπότε ταιριάζουν σε εκδρομή.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται εισιτήριο για τα πυροτεχνήματα της Ζυρίχης;

Για τα πυροτεχνήματα και για τη γιορτή γύρω από τη λίμνη η είσοδος είναι ελεύθερη. Πληρώνεις μόνο αν θέλεις τα πάρτι στις τέντες ή τη ζώνη με τις θερμαινόμενες πίστες στην προκυμαία Ζενεράλ Γκιζάν.

Τι ώρα αρχίζουν τα πυροτεχνήματα την Πρωτοχρονιά;

Στις 00:20, είκοσι λεπτά μετά τα μεσάνυχτα. Στις 00:19 σβήνουν τα φώτα του κέντρου και αμέσως μετά τα πυροτεχνήματα ανάβουν πάνω από τη λίμνη.

Είναι ανοιχτές οι χριστουγεννιάτικες αγορές της Ζυρίχης την Πρωτοχρονιά;

Οι αγορές κλείνουν στις 23 ή στις 24 Δεκεμβρίου. Την Πρωτοχρονιά θα βρεις τα φώτα της Μπάνχοφστρασε και τη γιορτή της λίμνης, χωρίς τα περίπτερα.

Είναι ανοιχτά τα μαγαζιά στη Ζυρίχη στις 2 Ιανουαρίου;

Η 2α Ιανουαρίου είναι επίσημη αργία στη Ζυρίχη, οπότε τα περισσότερα καταστήματα είναι κλειστά. Ανοιχτά μένουν συνήθως τα εστιατόρια, τα μουσεία και μέρος των καταστημάτων στους σταθμούς.

Αξίζει η Ζυρίχη και για τα Χριστούγεννα και για την Πρωτοχρονιά;

Ναι, με διαφορετικό χαρακτήρα. Τα Χριστούγεννα έχουν τις αγορές, το «δέντρο που τραγουδά» και τη Λούσι. Η Πρωτοχρονιά έχει τη βραδιά της λίμνης και τους Σιλβέστερκλάους στο Άπεντσελ. Αν διαλέγεις ανάμεσα σε περισσότερους προορισμούς, δες και τους προορισμούς για Πρωτοχρονιά στο εξωτερικό.

Για να περάσεις τις γιορτές στη Ζυρίχη με πτήσεις, ξενοδοχείο και εκδρομές ήδη κανονισμένα, δες τα ταξίδια της Πρωτοχρονιάς και τις ημερομηνίες αναχώρησης.