Ο θεμέλιος λίθος της Γέφυρας Καρόλου μπήκε στις 9 Ιουλίου 1357, στις πέντε και τριάντα ένα το πρωί. Η ώρα δεν βγήκε από το πρόγραμμα των μαστόρων. Τη διάλεξαν οι αστρολόγοι της αυλής.

Γραμμένη με τη σειρά, η στιγμή δίνει 1-3-5-7-9-7-5-3-1. Περιττοί αριθμοί που ανεβαίνουν ως το εννιά και ξανακατεβαίνουν, μια αλληλουχία που ο δέκατος τέταρτος αιώνας θεωρούσε ότι χαρίζει αντοχή στο κτίσμα. Ο Κάρολος Δ΄ πίστευε αρκετά στην αστρολογία ώστε να σηκώσει ολόκληρο το εργοτάξιο πριν ξημερώσει.

Η γέφυρα στέκει από τότε. Οι δύο προηγούμενες στο ίδιο σημείο δεν τα κατάφεραν.

Τι υπήρχε πριν από αυτήν

Το πέρασμα του Μολδάβα απασχολούσε την Πράγα για αιώνες. Μια ξύλινη γέφυρα κατέρρευσε το 1157. Τη διαδέχθηκε η πέτρινη Γέφυρα Ιουδήθ, η οποία άντεξε σχεδόν δύο αιώνες μέχρι να την παρασύρει η πλημμύρα του 1342. Θεμέλιά της σώζονται ακόμη κάτω από την επιφάνεια του νερού, δίπλα στη σημερινή.

Ο Κάρολος Δ΄ ανέθεσε τη νέα κατασκευή στον Πέτερ Πάρλερ, τον αρχιτέκτονα που δούλευε παράλληλα στον Καθεδρικό του Αγίου Βίτου. Το αποτέλεσμα έχει μήκος 515,8 μέτρα, πλάτος 9,5 μέτρα και στηρίζεται σε δεκαέξι αψίδες πάνω σε πέτρινους πυλώνες.

Για αιώνες ήταν η μόνη γέφυρα της πόλης. Δεν λεγόταν καν Γέφυρα Καρόλου. Την έλεγαν σκέτα Πέτρινη Γέφυρα, ενώ το σημερινό της όνομα το πήρε τον δέκατο ένατο αιώνα, στα χρόνια της τσεχικής εθνικής αναγέννησης.

Τα τριάντα αγάλματα και τι από αυτά είναι αυθεντικό

Τα αγάλματα δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδίου. Η γέφυρα έμεινε γυμνή για τρεις αιώνες. Τα πρώτα μπαρόκ γλυπτά στήθηκαν στα τέλη του δέκατου έβδομου αιώνα, σε μια εποχή που η καθολική Αντιμεταρρύθμιση ήθελε να αφήσει το σημάδι της πάνω σε κάθε δημόσιο χώρο της Βοημίας.

Σήμερα είναι τριάντα, παραταγμένα δεκαπέντε σε κάθε πλευρά, με αγίους, μάρτυρες και σκηνές του πάθους. Όλα όσα βλέπει ο επισκέπτης πάνω στη γέφυρα είναι αντίγραφα.

Η αντικατάσταση ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και προχώρησε συστηματικά, επειδή η υγρασία του ποταμού, οι πλημμύρες και η ατμοσφαιρική ρύπανση έτρωγαν τον ψαμμίτη. Τα πρωτότυπα φυλάσσονται στο Λαπιδάριο του Εθνικού Μουσείου, στη συνοικία Χόλεσοβιτσε. Όποιος θέλει να δει τα αυθεντικά γλυπτά από κοντά πηγαίνει εκεί, χωρίς ουρά.

Ο άνθρωπος που έπεσε από τη γέφυρα

Το πιο πολυφωτογραφημένο σημείο είναι το άγαλμα του Αγίου Ιωάννη Νεπομούκ. Ξεχωρίζει αμέσως, επειδή δύο μπρούτζινα ανάγλυφα στη βάση του γυαλίζουν σαν καθρέφτης ενώ το υπόλοιπο έχει μαυρίσει από τον χρόνο.

Η ιστορία πίσω του είναι σκοτεινή. Το 1393 ο Ιωάννης ήταν εξομολογητής της βασίλισσας. Ο βασιλιάς Βάτσλαβ Δ΄ υποψιαζόταν τη γυναίκα του και απαίτησε να μάθει τι του είχε πει στην εξομολόγηση. Ο Ιωάννης αρνήθηκε, βασανίστηκε και πετάχτηκε από τη γέφυρα στον Μολδάβα.

Στο κάγκελο, λίγα μέτρα πιο πέρα από το άγαλμα, υπάρχει μεταλλικός σταυρός με πέντε αστέρια. Σημαδεύει το σημείο από το οποίο έπεσε. Τα πέντε αστέρια παραπέμπουν στα φώτα που, κατά την παράδοση, φάνηκαν πάνω από το νερό εκείνη τη νύχτα.

Το έθιμο με το τρίψιμο έχει πολύ μικρότερη ηλικία από όσο φαντάζεται ο κόσμος. Ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, από ξεναγούς που έλεγαν στους επισκέπτες ότι όποιος αγγίξει το ανάγλυφο θα ξαναγυρίσει στην Πράγα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, εκατομμύρια χέρια γυάλισαν τον μπρούτζο σε σημείο που φαίνεται από την άλλη άκρη.

Ο θρύλος με τα αυγά

Το κονίαμα του δέκατου τέταρτου αιώνα ήταν ασβέστης με άμμο, υλικό που δένει αργά και ραγίζει εύκολα. Η λύση που διάλεξε ο Πάρλερ, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν να ρίξει μέσα κρασί από τα αμπέλια της Πράγας και ωμά αυγά. Η πρωτεΐνη του αυγού πήζει καθώς στεγνώνει το μείγμα και δένει τους κόκκους της άμμου μεταξύ τους, λειτουργώντας σαν κόλλα.

Τα αυγά της πρωτεύουσας δεν έφταναν για γέφυρα μισού χιλιομέτρου. Ο Κάρολος Δ΄ έστειλε λοιπόν εντολή σε ολόκληρη τη Βοημία: κάθε πόλη όφειλε να συνεισφέρει το μερίδιό της. Τα κάρα άρχισαν να καταφθάνουν στην Πράγα στρωμένα με άχυρο.

Από το Βελβάρι (Velvary) ήρθαν βρασμένα. Η πόλη είχε φοβηθεί μήπως σπάσουν στον δρόμο, οπότε τα έβρασε όλα πριν τα φορτώσει, παραδίδοντας στο εργοτάξιο μερικές χιλιάδες αυγά εντελώς άχρηστα για κονίαμα. Η Πράγα γέλασε για γενιές. Το Βελβάρι το γιορτάζει μέχρι σήμερα με αναπαράσταση της πομπής.

Το Ούνχοστ (Unhošť) τα πήγε καλύτερα με τα αυγά και χειρότερα με τις οδηγίες για το γάλα, στέλνοντας τυρί και μυζήθρα.

Για αιώνες όλο αυτό περνούσε για λαϊκή φαντασία. Ανάλυση του μεσαιωνικού κονιάματος όμως εντόπισε μέσα του πρωτεΐνες αυγού, οπότε η παράδοση ευσταθεί τουλάχιστον στον πυρήνα της.

Οι πύργοι στις δύο άκρες

Η γέφυρα κλείνει σε πύργο και στα δύο άκρα. Στην ανατολική πλευρά στέκει ο γοτθικός Πύργος της Γέφυρας της Παλιάς Πόλης, με πλούσια γλυπτική διακόσμηση στην πρόσοψη. Στη δυτική, δύο πύργοι διαφορετικού ύψους και διαφορετικής εποχής φυλάνε την είσοδο προς τη Μικρή Πλευρά (Malá Strana).

Και στους δύο ανεβαίνεις με εισιτήριο. Αξίζει, επειδή ολόκληρη η γέφυρα με τα αγάλματα παραταγμένα σε σειρά φαίνεται μόνο από ψηλά. Από κάτω βλέπεις κάθε φορά δύο ή τρία, όσα έχεις μπροστά σου.

Πότε να πας

Η γέφυρα δεν κλείνει ποτέ και το πέρασμα είναι ελεύθερο. Η ώρα της επίσκεψης είναι το μόνο που ελέγχεις, αλλάζει όμως ολόκληρη την εμπειρία.

Από τις δέκα το πρωί ως αργά το βράδυ η γέφυρα είναι γεμάτη, με πορτρετίστες, μουσικούς, πάγκους και γκρουπ που σταματούν στη μέση του περάσματος. Πριν τις επτά το πρωί είναι σχεδόν άδεια, με ομίχλη πάνω από το νερό τους περισσότερους μήνες του χρόνου. Μετά τις έντεκα το βράδυ αδειάζει ξανά, με τον φωτισμό να πέφτει πάνω στα αγάλματα.

Το λιθόστρωτο γλιστράει όταν έχει υγρασία. Ο αέρας πάνω από το ποτάμι είναι πάντα πιο κρύος από ό,τι στα δρομάκια της Παλιάς Πόλης, οπότε τον χειμώνα το πέρασμα θέλει ένα ρούχο παραπάνω.

Μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα περνούσαν από πάνω της τραμ και αυτοκίνητα. Η κυκλοφορία σταμάτησε με τη μεγάλη αναστήλωση που ολοκληρώθηκε το 1978. Το σοβαρότερο χτύπημα πάντως το δέχτηκε από το ίδιο το ποτάμι: στην πλημμύρα του Σεπτεμβρίου του 1890 η πίεση του νερού γκρέμισε τρεις αψίδες και δύο πυλώνες. Η επισκευή κράτησε δύο χρόνια.

Από το ανατολικό άκρο η Πλατεία της Παλιάς Πόλης απέχει λίγα λεπτά με τα πόδια, ενώ από το δυτικό ο δρόμος ανηφορίζει προς το Κάστρο της Πράγας.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος έχτισε τη Γέφυρα Καρόλου και πότε;

Την ανέθεσε ο Κάρολος Δ΄ το 1357, με αρχιτέκτονα τον Πέτερ Πάρλερ. Αντικατέστησε τη Γέφυρα Ιουδήθ, την οποία είχε παρασύρει πλημμύρα δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα.

Χρειάζεται εισιτήριο για να την περάσω;

Όχι. Το πέρασμα είναι ελεύθερο όλο το εικοσιτετράωρο. Εισιτήριο ζητούν μόνο οι πύργοι στις δύο άκρες, αν θελήσεις να ανέβεις για τη θέα.

Είναι αυθεντικά τα αγάλματα πάνω στη γέφυρα;

Όχι, είναι αντίγραφα. Τα πρωτότυπα μπαρόκ γλυπτά μεταφέρθηκαν σταδιακά στο Λαπιδάριο του Εθνικού Μουσείου, επειδή η υγρασία και η ρύπανση κατέστρεφαν την πέτρα.

Ποια ώρα αδειάζει η Γέφυρα Καρόλου;

Πριν τις επτά το πρωί και μετά τις έντεκα το βράδυ. Στο ενδιάμεσο, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, το πέρασμα γίνεται με αργό βήμα μέσα στο πλήθος.

Πόση ώρα θέλει το πέρασμα;

Πέντε λεπτά με γρήγορο βήμα, μισή ώρα αν σταματάς στα αγάλματα και στη θέα προς το κάστρο. Με φωτογραφίες και ανάβαση σε πύργο, υπολόγισε περισσότερο.

Η γέφυρα μπαίνει ούτως ή άλλως σε κάθε πρόγραμμα της Πράγας, συνήθως περισσότερες από μία φορές. Για όσους θέλουν τα εισιτήρια και τη διαμονή κλεισμένα από πριν, υπάρχουν οι οργανωμένες εκδρομές για Πράγα.