Στις 23 Μαΐου 1618, μια ομάδα Βοημών ευγενών μπήκε στην αίθουσα συμβουλίου του Παλαιού Βασιλικού Παλατιού, άρπαξε τους δύο αυτοκρατορικούς αντιβασιλείς Σλάβατα και Μαρτίνιτς και τους πέταξε από το παράθυρο. Μαζί τους βρέθηκε στον αέρα και ο γραμματέας Φαμπρίτσιους. Και οι τρεις επέζησαν. Οι καθολικοί το απέδωσαν σε θεία επέμβαση, οι προτεστάντες στον σωρό κοπριάς που βρισκόταν από κάτω.

Το επεισόδιο πυροδότησε τον Τριακονταετή Πόλεμο, μια σύγκρουση που κράτησε μία γενιά και ερήμωσε την κεντρική Ευρώπη. Το παράθυρο υπάρχει ακόμη, στο ίδιο κτίριο από το οποίο περνούν καθημερινά χιλιάδες επισκέπτες. Οι περισσότεροι το προσπερνούν χωρίς να ξέρουν τι κοιτούν.

Τι είναι στην πραγματικότητα το κάστρο

Η λέξη ξεγελάει. Εδώ δεν μιλάμε για ένα οχυρωμένο κτίριο με πύργους, αλλά για ολόκληρη συνοικία κλεισμένη μέσα σε τείχη, με καθεδρικό, τρία παλάτια, δύο εκκλησίες, κήπους, στρατώνες και δρόμους. Τα ρεκόρ Γκίνες το καταγράφουν ως το μεγαλύτερο αρχαίο καστρικό συγκρότημα στον κόσμο, με έκταση που ξεπερνά τα επτά εκτάρια.

Η ίδρυσή του τοποθετείται στον ένατο αιώνα και από τότε δεν έπαψε ποτέ να χρησιμοποιείται. Πέρασαν από εδώ Βοημοί ηγεμόνες, Αψβούργοι αυτοκράτορες, ναζιστική διοίκηση, κομμουνιστικό καθεστώς. Σήμερα στεγάζει την προεδρία της Τσεχίας, γεγονός που εξηγεί τους φρουρούς στις πύλες και τους ελέγχους ασφαλείας στην είσοδο.

Αυτή η συνέχεια φαίνεται στην αρχιτεκτονική. Ρωμανικά θεμέλια, γοτθικοί πύργοι, αναγεννησιακές στοές και μπαρόκ προσόψεις στέκουν το ένα δίπλα στο άλλο, συχνά μέσα στο ίδιο κτίριο. Κάθε αιώνας πρόσθεσε κάτι χωρίς να γκρεμίσει τα προηγούμενα.

Ο Καθεδρικός του Αγίου Βίτου

Η θεμελίωση έγινε στις 21 Νοεμβρίου 1344. Η ολοκλήρωση ήρθε το 1929. Ανάμεσα στις δύο χρονολογίες μεσολαβούν σχεδόν εξακόσια χρόνια, πόλεμοι, πυρκαγιές και αλλαγές δυναστειών.

Ο πρώτος αρχιτέκτονας ήταν ο Ματίας της Αράς, φερμένος από τη γαλλική παράδοση. Ο διάδοχός του Πέτερ Πάρλερ ανέλαβε μόλις είκοσι τριών ετών και του έδωσε τη μορφή που ξεχωρίζει μέχρι σήμερα. Στο εσωτερικό, το παρεκκλήσι του Αγίου Βάτσλαβ είναι το σημείο όπου σταματούν όλοι. Οι τοίχοι του καλύπτονται από πάνω από χίλιες τριακόσιες ημιπολύτιμες πέτρες, ενώ στη νοτιοδυτική γωνία υπάρχει μια μικρή πόρτα με επτά κλειδαριές. Πίσω της φυλάσσονται τα στέμματα της Βοημίας, τα οποία βγαίνουν από εκεί ελάχιστες φορές ανά γενιά.

Ένα στοιχείο που ξαφνιάζει όσους περιμένουν αποκλειστικά μεσαιωνικό εσωτερικό: τα βιτρό στο βόρειο κλίτος τα φιλοτέχνησε ο Άλφονς Μούχα κατά τη δεκαετία του 1920. Είναι καθαρή Αρ Νουβό, με τα χαρακτηριστικά του χρώματα, μέσα σε γοτθικό κέλυφος. Περισσότερα για τον ναό υπάρχουν στο άρθρο για τον Καθεδρικό του Αγίου Βίτου.

Το Παλαιό Βασιλικό Παλάτι και η Αίθουσα Βλάντισλαβ

Το Παλαιό Βασιλικό Παλάτι (Starý královský palác) ήταν η κατοικία των ηγεμόνων της Βοημίας από τον δωδέκατο αιώνα. Το πιο γνωστό του τμήμα είναι η Αίθουσα Βλάντισλαβ, ένας χώρος σχεδόν εξήντα δύο μέτρων μήκους με θόλο που στηρίζεται χωρίς εσωτερικές κολόνες, κάτι πρωτοφανές για την εποχή του.

Η αίθουσα δεν φιλοξενούσε μόνο στέψεις και συνελεύσεις. Εδώ γίνονταν και ιπποτικοί αγώνες, γι΄ αυτό και η σκάλα που οδηγεί σε αυτήν, η λεγόμενη Σκάλα των Ιππέων, έχει σκαλοπάτια χαμηλά και πλατιά: τα έφτιαξαν έτσι ώστε να τα ανεβαίνουν άλογα με τους αναβάτες τους.

Στο ίδιο κτίριο βρίσκεται η αίθουσα της Βοημικής Καγκελαρίας, από το παράθυρο της οποίας ξεκίνησε ο Τριακονταετής Πόλεμος. Το σημείο είναι επισημασμένο και επισκέψιμο.

Η Βασιλική του Αγίου Γεωργίου και το Χρυσό Σοκάκι

Πίσω από τον καθεδρικό στέκει ένα κτίριο πολύ παλαιότερο και πολύ πιο λιτό. Η Βασιλική του Αγίου Γεωργίου (Bazilika svatého Jiří) χρονολογείται από τον δέκατο αιώνα και είναι το αρχαιότερο σωζόμενο εκκλησιαστικό κτίσμα του συγκροτήματος. Η μπαρόκ πρόσοψή της παραπλανά. Μέσα, ο ρωμανικός χώρος με τις γυμνές πέτρινες κολόνες δεν μοιάζει σε τίποτα με τον γοτθικό πλούτο του διπλανού καθεδρικού. Ακριβώς αυτή η λιτότητα κάνει την επίσκεψη να αξίζει.

Λίγο πιο πέρα ξεκινά το Χρυσό Σοκάκι, το στενό με τα χρωματιστά σπιτάκια χτισμένα κολλητά στο τείχος. Τα σπιτάκια τα έχτισαν με δικά τους έξοδα οι φρουροί του κάστρου, με άδεια του Ροδόλφου Β΄. Οι αλχημιστές που τους αποδίδει ο θρύλος δεν έζησαν ποτέ εκεί. Το πιθανότερο είναι ότι το όνομα το χρωστάει στους χρυσοχόους που δούλευαν στη γειτονιά, αν και ορισμένοι ιστορικοί το θεωρούν ειρωνικό, αφού η περιοχή ήταν από τις φτωχότερες του Χράντσανι.

Ο διασημότερος ένοικος ήρθε πολύ αργότερα. Ο Φραντς Κάφκα δούλευε στο σπίτι με τον αριθμό 22 κατά τα έτη 1916 και 1917, νοικιασμένο από την αδελφή του. Το σπίτι σώζεται και είναι επισκέψιμο.

Πώς το βλέπεις σωστά

Το συγκρότημα χωρίζεται σε δύο ζώνες. Οι αυλές, τα δρομάκια και οι κήποι είναι ελεύθεροι και ανοίγουν αρκετές ώρες νωρίτερα από τα κτίρια. Τα μουσειακά σημεία, δηλαδή ο καθεδρικός, το παλάτι, η βασιλική και το Χρυσό Σοκάκι, ζητούν εισιτήριο και λειτουργούν με συντομότερο ωράριο, που μικραίνει κι άλλο τον χειμώνα.

Από αυτό προκύπτει ο πρακτικός κανόνας. Όποιος ανέβει νωρίς το πρωί περπατά τις αυλές χωρίς κόσμο, ενώ όταν ανοίξουν τα εκθέματα βρίσκεται ήδη μπροστά στην πόρτα. Η αντίστροφη σειρά σημαίνει ουρά.

Στην πρώτη αυλή γίνεται καθημερινά στις δώδεκα το μεσημέρι η επίσημη αλλαγή φρουράς, με φανφάρα και τελετή σημαίας. Οι φρουροί στις πύλες αλλάζουν κάθε ώρα, χωρίς όμως την τελετουργία του μεσημεριού.

Το συγκρότημα θέλει τουλάχιστον τέσσερις ώρες αν μπεις στα κτίρια. Ο λόφος έχει κλίση, οπότε η ανάβαση με το τραμ 22 και η κατάβαση με τα πόδια βγάζει λιγότερη κούραση από το αντίστροφο. Πώς δένει το κάστρο με τα υπόλοιπα της πόλης θα το βρεις στο πρόγραμμα των πέντε ημερών.

Συχνές ερωτήσεις

Πόση ώρα θέλει η επίσκεψη στο Κάστρο της Πράγας;

Τέσσερις ώρες για τα βασικά κτίρια με το εισιτήριο, μία με μιάμιση αν περιοριστείς στις αυλές και στη θέα. Με παιδιά υπολόγισε περισσότερο, επειδή οι αποστάσεις μέσα στο συγκρότημα είναι μεγαλύτερες από ό,τι φαίνονται.

Χρειάζεται εισιτήριο για να μπω στο κάστρο;

Για τις αυλές, τα δρομάκια και τους κήπους δεν χρειάζεται. Εισιτήριο ζητούν ο καθεδρικός, το Παλαιό Βασιλικό Παλάτι, η Βασιλική του Αγίου Γεωργίου και το Χρυσό Σοκάκι, τα οποία καλύπτονται από ενιαίο εισιτήριο επίσκεψης.

Ποια ώρα γίνεται η αλλαγή φρουράς;

Η επίσημη τελετή με φανφάρα και σημαίες γίνεται στις δώδεκα το μεσημέρι στην πρώτη αυλή. Στις πύλες η αλλαγή γίνεται κάθε ώρα, σε απλή μορφή.

Αξίζει η επίσκεψη τον χειμώνα;

Αξίζει, με δύο επιφυλάξεις. Το ωράριο των κτιρίων μικραίνει και το φως φεύγει νωρίς, οπότε η θέα προς την πόλη θέλει πρωινή ή μεσημεριανή ώρα. Σε αντάλλαγμα, οι αυλές έχουν ελάχιστο κόσμο.

Αν προτιμάς να έχεις το κάστρο μέσα σε οργανωμένο πρόγραμμα, μαζί με τη μεταφορά και τη διαμονή, δες τις οργανωμένες εκδρομές για Πράγα.